WASHINGTON: ABD Başkanı Donald Trump Cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma ve Orta Doğu'daki çatışmaları sonlandırma yönündeki teklifini reddettiğini söyledi.
İran bu girişimi New York'taki BM Genel Kurulu'nda gündeme getirmiş; Katar arabuluculuğu ile Amerikalılara iletilen bu teklifin, stratejik su yolunu yeniden açabileceğini ve bölgedeki düşmanlıkları yedi gün içinde sonlandırabileceğini belirtmişti.
Ancak Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamalarda Trump, “Onların teklifini reddediyorum... Anlaşmalarını reddettim” dedi.
Tennessee'ye hareket etmeden önce konuşan Trump, “Hürmüz Boğazı'nı derhal açmak için bir anlaşma yapmak istiyorlar çünkü çok ağır kaybediyorlar” dedi ve ekledi: “Biz olağanüstü bir şekilde kazanıyoruz.”
Trump, “Bir anlaşma yapmak istiyorlar ve bence bu iyi bir şey, ben de anlaşma yapmayı severim. Yapmak istedikleri şey Hürmüz Boğazı'nı derhal açmak... çünkü içeriye giren paraları yok, paralarını Hürmüz Boğazı'ndan kazanıyorlar” diye konuştu.
ABD, Tahran'ı Hürmüz ablukasını kaldırmaya zorlamak için İran'a ekonomik bir abluka uygulamış durumda. Bu abluka boğazdan geçen gemi trafiğini ciddi ölçüde azaltmış olsa da, Trump ABD'nin su yolunun kontrolüne sahip olduğunu bir kez daha iddia etti.
The Wall Street Journal gazetesi, ismini açıklamadığı ABD'li yetkililere dayandırarak Trump'ın İran teklifini reddettiğini ilk kez rapor etmişti.
Haberde, Trump'ın İran'ın taleplerini karşılayacağı konusunda özel olarak şüpheci olduğu ve kasım ayındaki ABD Kongresi ara seçimlerinden sonra yeni bir bombalama kampanyasının muhtemel olduğunu kurmaylarına söylediği ifade edildi.
Daha önce bir ABD'li yetkili, arabulucular aracılığıyla İran ile yapılan görüşmelerin “olumlu ve yapıcı” olduğunu söylemişti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi Cuma günü Birleşmiş Milletler'de gazetecilere yaptığı açıklamada, önerilen anlaşmanın boğazın yeniden açılması için yedi günlük bir geri sayım ve bölgesel çatışmalarda bir duraklama tetikleyeceğini söyledi.
Irakçi, “Eğer ABD tarafında bir anlaşmaya varma ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma konusunda bir ciddiyet varsa, her şey şu anda hazırdır” dedi. ABD'nin kabul etmesi halinde savaşan tarafların “karşılıklı mutabakata varılan konularda” daha geniş müzakerelere başlayabileceğini belirtti.
Bu durum potansiyel olarak İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmeleri de içerebilir. Trump, Tahran'ın asla nükleer bomba elde etmemesi gerektiğini belirtirken, üst düzey bir İranlı yetkili Reuters'a verdiği demeçte, ABD barış anlaşmasını kabul etse bile İran'ın nükleer programı konusunda hiçbir esneklik göstermeyeceğini söyledi.
Yetkili, İran'ın uranyum zenginleştirme veya yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu ülke dışına sevkiyatı dahil olmak üzere haklarından hiçbir taviz vermeyeceğini belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, CBS'in “Face the Nation” programına verdiği röportajda, Tahran'ın nükleer programı ve diğer konularda görüşmelere hazır olduğunu, ancak “zorbalığı veya baskıyı” kabul etmeyeceğini söyledi.
Pezeşkiyan, “İran savaş arayışında değil, ancak baskılara, tehditlere ve saldırılara karşı kendisini savunacaktır” dedi ve halihazırda “nükleer silah geliştirmememiz gerektiği” konusunda mutabakata varıldığını ekledi.
Şubat ayında ABD ve İsrail saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdirmek için daha önceki diplomatik girişimler başarısız olmuştu.
O zamandan beri savaş duraklamalar ve yeniden başlatılan saldırılar arasında gidip gelmekte; binlerce kişinin ölümüne yol açarken İran'ın konvansiyonel güçlerini zayıflatmakta ve zaten kötü durumdaki İran ekonomisine zarar vermektedir.
İran ve müttefikleri, çatışmayı tüm bölgeye yayarak misillemede bulundu. İran, Körfez'deki ABD müttefiklerini dron ve füzelerle vururken, Yemen'deki Husiler de Suudi çıkarlarını hedef aldı.