Cuma günü Riyad'da Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin askeri liderlerinin gerçekleştirdiği acele toplantı ve bunu takip eden Savunma Kuvvetleri Komutanı ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asim Munir ile Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman arasındaki ayrı görüşme, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın ne kadar hızlı bir şekilde operasyonel aşamaya geçtiğine işaret ediyor.
İki toplantının ardından yayımlanan bildirgeler, Yemen'in Ensarullah hareketine —yaygın olarak Husiler şeklinde anılır— karşı ortak saldırılar veya kara operasyonlarının yakın olduğuna işaret edebilecek herhangi bir unsur barındırmıyor. Bununla birlikte iki bildiri, 7 Ağustos'ta Mekke'de imzalanan anlaşmanın siyasi güvencelerden uzaklaşarak, toplu savunma taahhdüne pratik işlerlik kazandırmak için gereken askeri düzenlemeleri hayata geçirme yönünde vites değiştirdiğini gösteriyor.
Bu durum, anlaşmanın imzalanmasından bu yana yaşanan dikkat çekici değişimlerden biridir. Örneğin İslamabad'ın, Dışişleri Bakanlığı tarafından sadece iki hafta önce dile getirilen pozisyonu; Mekke anlaşmasının hâlâ kurumsallaştırma aşamasında olduğu ve Yemen'deki Husi hedeflerine yönelik saldırılara Pakistan'ın katılımına dair herhangi bir tartışmanın bulunmadığı yönündeydi. Dışişleri Bakanlığı ayrıca bu paktı, caydırıcılık yoluyla bölgesel güvenliği korumayı amaçlayan savunma amaçlı bir ittifak olarak nitelendirmişti.
Cumartesi sabahının erken saatlerinde Riyad'dan çıkan bildirilerde yer alan dil ise çok daha ileri bir noktaya işaret ediyor.
Üç askeri liderin görüşmesinin ardından yayımlanan bildiri, "istihbarat iş birliği, askeri koordinasyon ve kabiliyet entegrasyonu"nu güçlendirmenin yollarını ele aldıklarını ve "Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda yer alan taahhütleri derhal etkin bir askeri iş birliğine dönüştürme yönündeki ortak kararlılıklarını" ifade ettiklerini belirtiyor.
"Derhal" harekete geçmeye ve "etkin askeri iş birliği"ne yapılan atıf, üç ülkenin ordularının artık sadece bir üyeye yapılan saldırının hepsine yapılmış sayılacağı ilkesini yeniden teyit etmekle kalmayıp, kabiliyetlerinin nasıl birlikte çalışabileceğini incelediklerini gösteriyor.
Anlaşmaların uygulanmasındaki bu hızlanma, Suudi Arabistan'a Yemen'den yöneltilen ve sivil ile ekonomik altyapıyı tehdit eden tekrar eden füze ve insansız hava aracı saldırılarının —bunlar arasında Riyad için en önemlisi Mekke şehri yakınlarını hedef aldığı iddia edilen bir saldırı da bulunmaktadır— arka planında gerçekleşmektedir.
Üçlü bildiri bu saldırıları güçlü bir şekilde kınarken, krallığı korumadaki "dikkat ve profesyonellikleri" nedeniyle Suudi silahlı kuvvetlerini övse de, misilleme, taarruz operasyonları veya Ensarullah mevzilerine yönelik saldırılara dair herhangi bir referans barındırmaması dikkat çekicidir.
Ne Ensarullah, ne Husiler ne de Yemen doğrudan anılmıştır. Bunun yerine; Suudi Arabistan'ın daha fazla saldırıyı tespit etme, engelleme ve caydırma yeteneğini geliştirmeye yönelik ilk pratik adımlar olacak olan istihbarat, koordinasyon ve kabiliyetlerin entegrasyonuna vurgu yapılmıştır.
Pratik açıdan bu duyuru; daha yakın istihbarat paylaşımı ve erken uyarı düzenlemelerinin yanı sıra, Suudi Arabistan'ın mevcut savunma mimarisine dahil edilebilecek teknik personel, hava savunma uzmanları, sensörler, elektronik harp kabiliyetleri ve diğer varlıklar anlamına gelecektir.
Koordinasyon cephesinde ise üç ülke, askeri liderlerin toplantısının devamı olarak irtibat subayları atayabilir ve ardından koordineli müdahaleler için çalışabilecek ortak bir planlama hücresi kurabilir.