Manila, Filipinler – Keith Cantera ve ailesi, yıllardır evlerinde kendi güneş enerjisi şebekesini kurmayı düşünüyordu. Ancak güneş panelleri için 5.000 dolara varan harcamalar atılacak bir adım değildi, bu yüzden fikri rafa kaldırmışlardı.
Ancak her şey, bu yıl ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın küresel enerji piyasalarını sarsması ve elektrik fiyatlarını fırlatmasıyla değişti. Savaş şubat ayı sonlarında başlamadan önce aylık yaklaşık 150 dolar olan elektrik faturasını ödeyen Cantera, ailesinin ödemesinin 220 dolara kadar çıktığını söyledi.
Sekiz ay sonra, şimdi çatılarına güneş panelleri monte ettiriliyor.
Cantera, “Maliyet, mevcut tarifeye göre üç ya da dört yıllık elektrik faturamızı ödemekle neredeyse aynı,” dedi. “Ancak beşinci yılda yatırımı amorti etmiş olacağız ve elektrik esasen bedava hale gelecek.”
Cantera, savaş öncesinde bile Güneydoğu Asya’nın en yüksek elektrik maliyetlerine sahip olan bir ülkede güneş enerjisine yönelen giderek artan sayıdaki Filipinli ev sahibinden sadece biri. Bu maliyetler, ortalama gelirlerin 10 kat daha yüksek olduğu Singapur ile ancak kıyaslanabilirdi.
Enerji düşünce kuruluşu Ember tarafından hazırlanan bir rapor, Filipinler'deki çatı panellerinin 2025'in başlarından bu yana neredeyse iki katına çıktığını tahmin ediyor.
Çoğu panelin üretildiği Çin'in hükümet ticaret verilerine göre, savaşın mart ve mayıs ayları arasındaki ilk aylarında, güneş enerjisi akını 407 milyon dolarlık panel ithalatına yol açtı. Filipinler, bu dönemde tek başına en büyük denizaşırı pazar haline geldi. Sadece Hollanda daha fazla satın alma yaptı ancak o, panelleri Avrupa'nın geri kalanına yeniden dağıtıyor.
Güneş enerjisi tedarikçisi Solarmaxx’in CEO’su Lexus Grepo, bu patlamaya tanıklık ediyor.
Grepo, “Güneş paneli sevkiyatları yetişemediği için 30 günlük bir bekleme süresi var,” dedi. “Mart ayında, aylık müşteri sayımızın neredeyse üç katı olan 40 projemiz vardı. O zamandan beri ayda 25 ila 30 sistem kuruyoruz.”
Orta Doğu'daki gerginlikler hafiflese ve enerji arzı için nakliye rotaları yeniden açılsa bile Grepo talebin yavaşlamasını beklemiyor.
“Sanırım insanlar artık dünyanın öngörülemez bir yer olduğunun farkına vardı, bu yüzden her türlü ihtimale karşı hazır olmalılar. Filipinlerdekiler artık küresel enerji piyasasının merhametine kalmak zorunda olmadıklarını görüyorlar.”
Bölgede elektriğin sübvanse edilmediği nadir ülkelerden biri olan Filipinler, enerji üretiminin yüzde 70'inden fazlası için ithal kömür ve gaza güveniyor. ABD doları karşısında 63'ün üzerine gerileyerek rekor seviyeye düşen peso'nun değeri, bu ithalatı daha da pahalı hale getiriyor.
Mart ayı sonlarında Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., savaşa ve ulusal enerji arzı için oluşturduğu “yakın tehlike” olarak nitelendirdiği duruma yanıt olarak ulusal bir enerji acil durumu ilan etti. Yine de elektrik tarifeleri artmaya devam etti.
Etraflıca incelenen ve yasadışı bağlantıları da içeren sözde sistem kayıpları için müşterilerden ücret talep eden elektrik şirketlerine duyulan öfke de bu geçişte kısmen etkili oluyor.
Cantera, başkasının elektrik tüketimi için ödeme yapmak zorunda olduğunu öğrenmenin bardağı taşıran son damla olduğunu söyledi.
“Kullanmadığınız bir şey için ödemeyi kim kabul eder ki? Elektrik için harcadığımız para gökten zembille inmiyor,” diye ekledi.
Ancak artan talep gerçek olsa da, bir güneş enerjisi sisteminin ön maliyeti çoğu Filipinli için hala çok yüksek. Hükümet mart ayında, konut tipi çatı üstü kurulumlar için krediler sunan yeni bir girişim başlattı