Suudi Arabistan'ın Pakistan ve Türkiye ile bölgesel bir karşılıklı savunma anlaşması imzalamasından henüz bir ay sonra, Yemen'deki Husilerin krallığın enerji altyapısına ve askeri tesislerine düzenlediği saldırılar anlaşmanın sınırlarını test ediyor.
Suudi Basın Ajansı'na göre, Riyad'da acilen toplanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın üç tarafının askeri liderleri, kolektif savunmaya olan bağlılıklarını yeniden teyit ettiler.
Ajans, görüşmelerin "caydırıcılığı ve kolektif savunmayı güçlendirmek amacıyla istihbarat iş birliği, askeri koordinasyon ve kabiliyet entegrasyonuna" odaklandığını belirtti.
Ancak Pakistan ve Ankara'nın Suudi Arabistan'a ne tür bir askeri destek vereceğine dair herhangi bir açıklama yapılmadı.
Çinli analistler, saldırıların ağustos ayında imzalanan anlaşma için ilk stres testi olduğunu, ancak sonucun Türkiye ve Pakistan'ın Suudi-Husi çatışmasına doğrudan müdahale etmesi olma ihtimalinin düşük olduğunu ifade etti.
Çin'e gelince, gözlemciler Pekin'in bölge ülkelerinin kendi güvenliklerinin sorumluluğunu daha fazla üstlenmelerini desteklediğini ve daha geniş çaplı bir çatışmadan kaçınmak istediğini kaydetti.
Son haftalarda, İran destekli Husi milisleri, Suudi Arabistan destekli Yemen hükümet güçlerinin elindeki Yemen'in Kızıldeniz kıyısını ele geçirdi ve denizi Aden Körfezi ile daha geniş Hint Okyanusu'na bağlayan deniz taşımacılığı geçiş noktası olan Bab el-Mendeb Boğazı'nın kontrolünü fiilen ele geçirdi.
Riyad buna hava saldırılarıyla karşılık verirken, Husiler Suudi topraklarındaki hedeflere insansız hava araçları ve füzeler fırlattı.
Mekke anlaşması kapsamında, üç taraftan herhangi birine yapılacak silahlı bir saldırı, tıpkı NATO'nun 5. maddesinde olduğu gibi, hepsine yapılmış sayılacak.
Ancak anlaşma, askeri müdahalenin hangi koşullarda gerekeceğini veya bu yardımın ne şekil alacağını belirtmiyor.
Fudan Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Merkezi Müdür Yardımcısı Zhang Chuchu, Husi saldırılarının Mekke anlaşmasının ilk testi olduğunu söyledi.
Zhang, Pakistan ve Türkiye'nin Yemen'e doğrudan müdahale etmek ya da çatışmanın içine çekilmek istemediğini, bunun da anlaşmanın "fiili caydırıcılık etkisini" zayıflatabileceğini belirtti.
Zhang, "Eğer Suudi Arabistan'ın ilk büyük tehdidinde diğerleri devreye girmezse, Riyad gelecekte benzer şekilde karşılık verebilir" dedi ve bunun da anlaşma kapsamındaki askeri iş birliğini potansiyel olarak "çok gevşek" hale getireceğini ekledi.
Zhang, Cuma günkü toplantının temel amacının "anlaşmayı daha somut bir çerçeveye oturtmak" ve "gevşek yapılandırılmış bir girişime dönüşmesini engellemek" olduğunu sözlerine ekledi.
Zhang, "Ülkelerin, anlaşmayı uygulamak için ortak bir sekreterya ve çalışma grupları veya komiteler gibi kurumlar kurmayı tartışmaları muhtemeldir" dedi.
Ayrıca istihbarat paylaşımı ile askeri-teknik iş birliğinin yanı sıra hava savunma ve deniz güvenliği konularındaki iş birliğini de derinleştirebilirler.
Zhang, "Bu tür bir iş birliği, Türkiye ve Pakistan'ın Suudi-Husi çatışmasına doğrudan müdahale edeceği anlamına gelmez" dedi.
Şanghay Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nden araştırmacı Li Weijian, anlaşmanın hükümlerinin "silahlı saldırı" nın ne anlama geldiği konusunda net olmaması nedeniyle, anlaşmanın "sembolik öneminin pratik öneminden daha büyük" olduğunu söyledi.
Li, Türkiye ve Pakistan'ın asker göndermesinin olası olmadığını, ancak Suudi Arabistan ile Husiler arasında müzakereleri teşvik ederken siyasi destek, istihbarat veya savunma yardımı sağlayabileceğini belirtti.
Pekin açısından Li, Mekke anlaşmasının bölge ülkelerinin kendi güvenliklerinin sorumluluğunu daha fazla üstlenmelerine yönelik daha geniş bir çabayı yansıttığını ifade etti.
Li, Pekin'in Mekke anlaşmasını doğru bir yönü temsil ediyor olarak gördüğünü belirtti.