Brezilyalı yetkililer, bu ayın sonlarında yapılacak devlet başkanlığı seçimlerinin ikinci turu öncesinde Amazon yağmur ormanlarında son dönemde yaşanan orman yangını artışının siyasi motiflerle kasıtlı olarak çıkarılıp çıkarılmadığını araştırıyor.
Bu yıl tarihi dip seviyelere yakın seyreden biyom genelindeki yangın sayımı, Brezilyalıların ulusal seçimlerin ilk turunda oy kullandığı 4 Ekim'den bu yana üç katına çıktı. Eski devlet başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Senatör Flavio Bolsonaro oyların yüzde 47'sini alırken, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva yüzde 45 oranında oy aldı. İki isim 25 Ekim'deki ikinci tur seçimlerinde karşı karşıya gelecek.
Muhalefetin devlet başkanlığı adayı Senatör Flavio Bolsonaro, 4 Ekim'de Rio de Janeiro'da oy kullandıktan sonra konuşuyor (Lucas Landau/The Associated Press)
Çevre Bakanı João Paulo Capobianco The Associated Press'e yaptığı açıklamada, "Ortadaki göstergeler yangınları başlatmak için önceden tasarlanmış bir çaba olduğunu gösteriyor" dedi.
Capobianco ve çevre denetim yetkilileri, Pazar ve Çarşamba günleri yanan bölgelerin üzerinden uçuş gerçekleştirdi. Yetkili, koruma altındaki ormanlık alanlarda belirgin bir geometrik düzende düzenlenmiş yangınlar gözlemlediklerini ve bunun kasıtlı olarak çıkarılmış olabileceklerini düşündürdüğünü söyledi.
Yangınların kim tarafından başlatıldığı veya motivasyonlarının ne olabileceği henüz netlik kazanmadı. Orman yangınları son birkaç günde özellikle Amazonas ve Para eyaletlerini vurdu. Amazonas'ın başkenti ve Brezilya Amazonu'ndaki en büyük şehir olan Manaus'ta dumanlar günlük yaşamı sekteye uğrattı. Devlet okulundaki dersler iptal edildi ve sakinlere yüz maskesi takmaları çağrısında bulundu.
Brezilya'nın Autazes kentinde, el feneri tutan bir yerli, 12 Ekim'de devam eden orman yangınlarına bakıyor (Edmar Barros/The Associated Press)
Yerel politikacılar yangın söndürme çalışmaları nedeniyle kendilerini övüyor veya yetkilileri harekete geçmemekle suçluyor.
Yangınlar ayrıca, orman koruma ve iklim değişikliğinin çok az ilgi gördüğü bir seçim kampanyasında Amazon'un dışında da bir çekişme noktası haline geldi.
Eski başkan Bolsonaro döneminde Amazon'daki ormansızlaşma tırmanışa geçerken, Lula burayı on yılın en düşük seviyesine geri getirdi. Flavio Bolsonaro iklim değişikliğini reddetti ancak Amazon'un korunması veya orman finansmanının desteklenmesi konusunda detay vermeden bir çevre savunucusu olduğunu belirtti. Konuşmalarında, birçok çevrecinin bunları gevşetme olarak okuduğu çevresel yasaların modernize edilmesi çağrısında bulundu.
Brezilya'nın Autazes şehri yakınlarında dumanların arasından görünen bir gün batımı, 9 Ekim (Michael Dantas/AFP/Getty)
Bolsonaro'ların en popüler müttefikleri — Minas Gerais eyaletinden milletvekili Nikolas Ferreira ve güneydoğu Brezilya'dan yeniden seçilen Sao Paulo Valisi Tarcísio de Freitas — Amazon yanarken Lula'nın hükümetini eleştirmek ve işçi partisinin ikiyüzlü olduğunu ve "ortadan kaybolduğunu" söylemek için geçen hafta orman yangınlarına atıfta bulundular.
Lula eleştirilere doğrudan yanıt vermezken, Cumartesi günü X'te yayınlanan bir videoda Amazonas Valisi Roberto Cidade ile konuştuğunu ve federal hükümetin yangın söndürme çalışmalarını desteklemek için kaynak gönderdiğini söyledi.
Brezilyalı itfaiyeciler, 30 Eylül'de Brezilya'nın Iranduba kentinde Amazon yağmur ormanlarındaki bir yangın alanını aydınlatıyor (Michael Dantas/AFP/Getty)
Başkan, "Amazon halkı federal hükümete güvenebilir. Hayatları korumak, ormanı korumak ve bu acil durumla karşı karşıya kalanları desteklemek için bu mücadelede birlikteyiz" dedi.
Amazon ormanlarındaki yangınlardan kaynaklanan zehirli küllerin bölge nehirlerini nasıl etkilediğini inceleyen Manaus'lu 35 biyolog Susana Braz, dumanla dolu evi nedeniyle kendi yatağında uyuyamadığını belirtti.