BİRLEŞMİŞ MİLLETLER: Bir gazetecinin koridorda yürürken kendini aniden bir başbakanla göz göze bulabileceği, barışı simgeleyen bir heykelin önünde durabileceği, bir duvara yazılmış Farslı bir şairin sözlerini okuyabileceği ve ardından binlerce mil uzaktaki bir savaşı protesto eden kalabalığı haberleştirmek için dışarı koşabileceği yer yalnızca Birleşmiş Milletler'dir.
New York'taki 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun üst düzey tartışmalarını takip ederken, bu olağanüstü çelişkinin içinde beş gün yaşadım. Resmi üst düzey hafta, 22-26 Eylül tarihleri arasında dünyanın dört bir yanından devlet ve hükümet başkanlarını BM genel merkezinde bir araya getirdi.
Birleşmiş Milletler'de insanın dikkatini çekmeye başlayan ilk şey sanattır.
Neredeyse her adımda karşınıza çıkan heykeller, heykeltıraşlık eserleri ve ülkeler tarafından bağışlanan çalışmalar yer alır. Bunlar barışın, insanlığın, savaşın ve ulusların bir şekilde birlikte yaşamayı öğrenebileceğine dair umudun birer hatırlatıcısıdır.
Birleşmiş Milletler'e girmeden önce bile mekan kendi hikayesini anlatmaya başlar.
Sekretarya Binası'na yaklaşırken, dairesel havuzun yanında duran Barbara Hepworth’ün büyük soyut bronz eseri Tek Biçim (Single Form) ile karşılaşırsınız. Jacob Blaustein tarafından bağışlanan eser, binanın karşısında sessizce yükselir; sade ve güçlü formuyla ziyaretçiyi, dünyanın çatışmalarının tartışıldığı bir yere girmeden önce durup düşünmeye davet eder.
Yakınlarda, Sovyetler Birliği tarafından Birleşmiş Milletler'e hediye edilen Ejderha Sayan Aziz Yorgi (St. George Slaying the Dragon) heykeli durur. Aziz Yorgi'nin ejderhayı alt ettiği o tandık imge, savaşın ardından kurulan bir örgütün bayrakları ve kurumlarıyla çevrili bu yerde farklı bir anlam kazanır.
Ve bir de Antun Augustinčić’in, elinde bir kılıç ve zeytin dalı tutan at üstündeki figürüyle Barış Anıtı (Peace Monument) var. Yugoslav/Hırvat heykeltıraş, ziyaretçi binaya varmadan önce bile barış fikrinin kendini duyurabilmesi için heykelin siluetinin Doğu Nehri'nden görülebilmesini istemişti.
Biraz ileride Lüksemburg'un bir hediyesi olan, namlusu düğüm atılmış bronz tabanca formundaki Carl Fredrik Reuterswärd’in Şiddetsizlik (Non-Violence) eseri yer alır. Yakınlarda ise Evgeniy Vuchetich’in Kılıçlarımızı Sabun Sabanına Dönüştürelim (Let Us Beat Swords into Ploughshares) adlı eseri, bir adamın kılıcı toprağı işlemek için bir araca dönüştürüşünü tasvir eder.
Birlikte ele alındığında bu heykeller, Birleşmiş Milletler'in bir tür önsözünü oluşturur gibidir: insan figürü, şiddete karşı mücadele, silahların reddi ve yıkım araçlarının barış araçlarına dönüştürülebileceği umudu.
Ve ardından binaya girersiniz; semboller burada da devam eder. Bir giriş kapısında, büyük Fars şair Sadi'nin, insanlığın aynı özden yaratılmış tek bir bedenin organları olduğunu ve bir organ acı çektiğinde diğerlerinin huzur kalamayacağını hatırlatan sözleri yer alır.
Ve sonra binanın içinde, büyük Fars şair Sadi'nin bir duvar üzerine yazılmış sözleriyle karşılaşırsınız.
Onun ünlü dizeleri, insanları aynı özden yaratılmış tek bir bedenin parçaları olarak tanımlar. Bir parça acı çektiğinde, diğerleri huzur içinde kalamaz.
Bu beş gün boyunca o sözlere tekrar tekrar geri döndüm.
Çünkü baktığım neredeyse her yerde, dünyanın tam da bu ifadelerin dile getirdiği fikirle mücadele ettiğini gördüm.
İran ve Amerika Birleşik Devletleri yoğun diplomatik faaliyetlerin merkezindeydi. Gazze binanın içinde yapılan konuşmalara ve dışında düzenlenen protestolara hakim oldu. Ukrayna'daki savaş dikkat çekmeye devam ederken, Hindistan ve Pakistan tanıdık anlaşmazlıklarını uluslararası platforma taşıdı.
Birleşmiş Milletler, çağımızın tüm çelişkisini içinde barındırıyor gibiydi: bir kurum