TORONTO: Mısır başbakanı cuma günü BM Genel Kurulu'na yaptığı açıklamada, Filistin meselesinin uluslararası sistemdeki “mevcut işlevsizliğin en net örneği” olmaya devam ettiğini ve Filistinlilerin çektiği acıların “normalleşmiş bir gerçeğe ya da uzayan bir krize” dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini söyledi.
Mustafa Kemal Medbuli, Gazze'de ateşkesin sağlanması, İsrail ihlallerine son verilmesi, askerlerin çekilmesinin tamamlanması, yardım çabalarının garanti altına alınması ve toparlanma ile yeniden inşa sürecinin önünün açılmasının yalnızca insani adımlar olmadığını, aynı zamanda “çatışmanın kök nedenlerini ele alan ve bunları çözen ciddi bir siyasi sürecin temel kapısı” olduğunu ifade etti.
Medbuli, Mısır'ın Filistinlileri yerinden etmeye yönelik her türlü girişimi kategorik olarak reddettiğini ve uluslararası toplum sorumlu tutarak “İsrail'in uluslararası hukuku sistematik olarak ihlal etmesini” durdurmaya çağrıldığını sözlerine ekledi.
Filistin haklarının “güç dengelerine, siyasi manevralara veya seçim hesaplarına göre verilip esirgenecek pazarlık kozları olarak değil, devredilemez haklar” olarak tanınması gerektiğini söyledi.
Medbuli, “Bölgemizin tecrübesi, krizleri çözmek yerine yönetmenin istikrar yaratmadığını; aksine patlamayı ertelediğini ve maliyetini artırdığını doğrulamaktadır” dedi.
Orta Doğu'daki krizler boyunca ayrıntılar farklılık gösterebilse de, “tüm vatandaşlarını ve meşru kurumlarını kucaklayan muktedir bir ulusal devletin, istikrarın tek gerçek temelini oluşturmaya devam ettiğini” belirten Medbuli, bu nedenle bu krizlerin yalıtılmış bir şekilde ele alınamayacağını söyledi.
Medbuli, milislerin veya ayrılıkçı ajandaların desteklenmesinden ziyade devlet egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve siyasi çözümlere dayanan bir güvenlik mimarisi çağrısında bulundu.
Mısır'ın su güvenliğinin “taviz verilemeyecek varoluşsal bir meselesi” olduğunu vurgulayan Medbuli, paylaşılan su kaynaklarının tek taraflı eylemler yerine bağlayıcı anlaşmalarla yönetilmesi gerektiğini belirtti.
“Nil sadece ekonomik bir kaynak değildir; Mısır toplumunun varlığının ve gelişmesinin tarihi boyunca üzerine kurulduğu can damarıdır.”
BM'nin kuruluşundan 80 yıldan uzun bir süre sonra, Güvenlik Konseyi gibi kurumların “hala eskimiş tarihi dengeleri yansıttığını” söyleyen Medbuli, farklı bir dünya için oluşturulan kurumların, bugün hizmet etmeleri gereken dünyayı yansıtmadıkları takdirde tam meşruiyetlerini ve etkinliklerini koruyamayacaklarını belirtti.
Bu nedenle Mısır'ın konseyin özellikle “Afrika'nın maruz kaldığı tarihi adaletsizliği telafi etmek” amacıyla “gerçek ve kapsamlı bir reformunu” savunduğunu ifade eden Medbuli, siyasi temsildeki dengesizliğin küresel ekonomideki dengesizlikle bitişik olduğunu sözlerine ekledi.
Gelişmekte olan ülkelerin borç yükü ile kalkınmayı finanse etmenin maliyeti arasında sıkışıp kaldığını söyleyen Medbuli, daha temsilci finansal kurumlar, genişletilmiş imtiyazlı krediler ve daha hızlı, daha adil borç hafifletilmesi çağrısında bulundu.
“Ülkeler borç servisi ile eğitim, sağlık, gıda güvenliği ve temel altyapıyı finanse etmek arasında seçim yapmaya zorlanmamalıdır” diye ekleyen Medbuli, “Kalkınma bir sadaka değildir. Bu bir hak ve ortak bir çıkardır” dedi.
Benzer şekilde, yapay zekanın umut vadetmekle birlikte “güç alanında çok büyük yeni bir bölünmenin” kapısını aralayabileceği konusunda uyardı.
Medbuli, gelişmekte olan teknolojileri sınırlı sayıda devletin veya şirketin yararlandığı “özel bir ayrıcalık” olarak değil, “küresel bir kamusal fayda” olarak ele alan yönetişim çerçevelerine duyulan ihtiyacı vurguladı.
Yapay zeka ayrıca dünyanın “dilsel ve kültürel çeşitliliğini yansıtmalı”, Arapça ve Afrika dillerine veri ve modellendirmede adil temsil hakkı tanımalıdır.