DUBAI: Abdallah Al-Dardari nisan ayında Riyad'a gittiğinde Körfez, dünyanın en önemli nakliye yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı kapatan ABD-İsrail'in İran ile savaşının ortasında kalmıştı.
Bu ziyaret sırasında Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ile yapılan görüşmeler, bu hassas boğazı baypas etmek için bölgede yeni ticaret ve enerji rotaları oluşturulmaya yönelik ortak bir girişim olarak şekillenen bir fikri ortaya çıkardı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Yardımcısı ve UNDP'nin Arap Devletleri Bölgesel Bürosu Direktörü Al-Dardari, Arab News'e yaptığı açıklamada, "Fikrin doğuşu nisan ayında Riyad'a yaptığım bir ziyaret sırasında gerçekleşti ve KİK ile mükemmel görüşmelerimiz oldu" dedi.
"O dönemde Riyad'a hâlâ füzeler düşüyordu."
Altı ay sonra Hürmüz Boğazı ticari taşımacılığa karşı fiilen kapalı kalmaya devam ediyor. IMF PortWatch verileri, kriz öncesi günlük 85 olan geçiş ortalamasına kıyasla 27 Eylül'de boğazdan sadece bir geçiş kaydedildiğini gösterdi.
Al-Dardari'ye göre kriz, bölgenin onlarca yıldır ele alması gereken bir boşluğu gözler önüne serdi.
Al-Dardari, "Aslında şaşırdım, neden Hürmüz'e alternatifler düşünmek için 47 yıl bekledik?" dedi.
Girişim, boğazı işlevsiz hale getirmeyi amaçlamıyor.
Al-Dardari, "Hürmüz'ün ticaret için açık olmasını ve akışın sağlanmasını istiyoruz, ancak bölgenin bağlantısallık ve çeşitlendirme konusunda çok daha fazlasına ihtiyacı var" dedi.
"Hürmüz'ün kapanması bir teşviktir."
Ona göre uzun vadeli faydalar, bölgenin çeşitlendirme, ticaret, üretkenlik, istihdam yaratma ve ekonomik büyüme potansiyelini açığa çıkarmakta yatıyor.
Suudi Arabistan'ın bu yılki deneyimi, tek bir alternatif rotanın neden yeterli olmadığını açıkça ortaya koyuyor.
Bloomberg'e göre, krallığın doğudaki petrol sahalarından Kızıldeniz limanı Yanbu'ya günde yaklaşık 7 varil ham petrol taşıyabilen Doğu-Batı boru hattı, Hürmüz kapandıktan sonra Körfez ham petrolü için çok önemli bir çıkış noktası haline geldi.
Ancak boru hattı tam kapasitede bile, savaş öncesi boğazdan günlük olarak geçen yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün ancak bir kısmını telafi edebildi.
Reuters'ın haberine göre, eylül ayında bu can damarı da vuruldu. İnsansız hava aracı (İHA) saldırıları, Suudi Arabistan'ı 13 Eylül'de boru hattını kapatmaya zorlayarak Yanbu'daki ham petrol yüklemelerini durdurdu; operasyonlar 22 Eylül'de azaltılmış bir oranla yeniden başladı.
Al-Dardari boru hatlarına doğrudan değinmedi, ancak tek bir alternatife güvenmek yerine çoklu rotalar geliştirilmesine yaptığı vurgu aynı kırılganlığı yansıtıyor.
UNDP'ye göre, resmî olarak Enerji, Ticaret ve Bağlantısallık için Bölgesel Yakınsama Girişimi olarak bilinen proje, haziran ayı sonlarında Riyad'daki KİK genel sekreterlik merkezinde düzenlenen üst düzey bir yuvarlak masa toplantısında sunuldu.
Öncelikli alanları arasında bölgesel elektrik enterkonnekte sistemi, çok modlu taşımacılık, dijital ticaretin kolaylaştırılması ve dirençli gıda tedarik sistemleri yer alıyor.
Eylül ayı sonlarında New York'taki BM Genel Kurulu marjında düzenlenen üst düzey bir diyalog, girişimi bir sonraki aşamaya taşıdı.
Al-Dardari bunu; bilgi paylaşımı, eğitim ve kapasite geliştirmenin yanı sıra yatırımcıların finanse edebileceği projelerin belirlenmesi için bir platform olarak tanımladı.
Şu andan yıl sonuna kadar teknik toplantılar yapılması planlanıyor.
Al-Dardari, gelecek yılın başından itibaren UNDP'nin hükümetler, özel sektör, uluslararası finans kuruluşları, bölgesel varlık fonları ve Suudi Arabistan Kalkınma Fonu ve İslam Kalkınma Bankası gibi bölgesel kalkınma bankalarıyla görüşmelere başlayacağını söyledi.