Çin’in Filipinler büyükelçisi, Pekin’in bölgede güç kullanması halinde “kolayca kazanabileceğini” ancak bunun yerine barışı seçtiğini söyledi. Bu açıklamalar Manila’dan sert eleştiriler alırken, diplomatik itidal çağrılarına neden oldu.
Söz dalaşı, Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı Scarborough Sığlığı üzerindeki gerilimin tırmandığı bir dönemde yaşandı. Pekin son aylarda –en son yaklaşık iki hafta önce– Filipin uçaklarını sığlık üzerinden defalarca uzaklaştırırken, Manila’yı Çin hava sahasını ihlal etmekle suçluyor.
Büyükelçi Jing Quan, Quezon City’de düzenlenen bir Güney Çin Denizi konferansının kulislerinde basına konuşurken, Çin’in “sorun çıkaran” olarak etiketlenmesine de karşı çıktı.
Jing Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Bu saçmalık. Sorun çıkaran kim? Çinli öğretmenlerin peşinden kimlerin gittiğine bakın – onlar masum” dedi ve Manila’nın güvenlik iddialarının ardından Çinli dil öğretmenlerinin ülkeden ayrılmasına atıfta bulundu.
“Çin’e yönelik bu temelsiz suçlamalar sahte anlatı teorisini körüklemeye çalışıyor, iki ülke arasında bu tür bir nefreti kışkırtmaya çalışıyor. Her gün [tarafları] çatışmaya sürükleyecek yeni sorunlar, olaylar yaratmaya çalışan kim? Sorun çıkaran kim?”
Başkalarının “bu bölgede Çin gibi bir komşunuz olduğu için yeterince şanslı hissetmesi” gerektiğini söyledi.
Gazetecilere verdiği demeçte, “Güç kullanmak istersek, kolayca kazanabiliriz. Ama hayır, güç kullanmayacağız. Barışı seviyoruz” dedi.
Manila, birkaç saat içinde Çinli diplomatın “talihsiz kelime seçimini” eleştirerek bunun, iki ülke arasındaki “karmaşık ikili ilişkiler bağlamında hiç de yardımcı olmayan” ve “güç kullanımına yönelik üstü kapalı bir tehdit” barındırdığını söyledi.
Manila dışişleri bakanlığı Perşembe akşamı yayınladığı bir açıklamada, “Filipinler’de akredite tüm diplomatları” kamuoyuna yapacakları açıklamaları dikkatli seçmeye çağırdı; karşılıklı güveni zedelemeye veya ikili diyaloğu rayından çıkarmaya karşı uyardı.
Çin büyükelçiliği ise Cuma günü yayınladığı bir açıklamada Manila’nın “seçmeci alıntı ve aşırı yorumunu” eleştirdi. Manila’nın tepkisinin etkili ikili iletişim için “gidilecek daha çok yol olduğunu” gösterdiğini belirterek Filipinler’i daha sorumlu bir rol oynamaya çağırdı.
Aynı gün basının sorularını yanıtlayan Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jnr, Çinli büyükelçinin sözlerinin kendisine “fazlasıyla bir tehdit gibi geldiğini” ve bunun “çok diplomatik bir açıklama olmadığını” söyledi.
Marcos, ifadenin tam anlamını netleştirmeye çalıştığını da sözlerine ekledi.
Konferanstaki konuşmasında Jing, Çin-Filipinler ilişkilerinin “son derece hassas ve kritik bir kavşakta” olduğunu ve basitçe iyi ya da kötü olarak tanımlanamayacağını söyledi.
Büyükelçi, “Deniz anlaşmazlıkları nedeniyle ilişkilerin atmosferinin gergin olduğu söylenebilir, ancak ikili ticaretin ivmesi ve halklar arası alışverişler güçlü kalmaya devam ediyor” dedi.
İkili bağları yönetmenin belirli alanlara ve sorunlara uygun stratejiler gerektirdiğini belirten büyükelçi, aksi takdirde ilişkilerin “karşılıklı hedef alma ve misilleme kısır döngüsüne” –anti-Çin güçlerin eline koz verecek bir düzensizliğe– kayabileceği konusunda uyardı.
Jing ayrıca, ikili ilişkilerdeki mevcut “açmazın” kırılmasına yardımcı olabilecek olumlu hikayelerin ve iyi haberlerin paylaşılması için sektörler arası daha fazla diyalog çağrısında bulundu.
Pekin ile Manila arasındaki bağlar, son yıllarda denizdeki açmazlardan havada yüzleşmelere kadar tırmanan sık sık yaşanan Güney Çin Denizi çatışmaları nedeniyle son yıllarda gergin seyrediyor.
Scarbo