LONDRA: BBC'nin tespitine göre İsrail, Gazze, Lübnan ve Batı Şeria'da ordusunun sivil ölüm veya yaralanmalarıyla suçlandığı 254'ten fazla olaya ilişkin soruşturma sonuçlarını gizledi ya da kamuoyuyla paylaşmadı.
Bir araştırmacı, neredeyse üç yıl öncesine dayanan bazı olayların soruşturma sonuçlarının açıklanmamasının, İsrail ordusunun tartışmalı olaylara yönelik kamusal ilgiyi, ilgi sönene kadar en aza indirmeye çalıştığı, iyi belgelenmiş bir taktiğin parçası olduğunu ifade etti.
İngiliz yayın kuruluşunun araştırma birimi BBC Verify, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) 7 Ekim 2023'ten bu yana sivillere zarar vermekle suçlandığı yüzlerce olayı çevreleyen 60.000'den fazla haber ve belgeyi taramak için amaca yönelik yapay zeka araçları kulland.
Ardından, IDF'nin soruşturduğunu iddia ettiği 300 vakayı toplamak için manuel doğrulama yöntemi kullanıldı.
BBC, bu olaylardan sadece 28'inin sonucunun IDF web sitesinde yayınlandığını, 18 olay için ise “soruşturmanın sonuçlanıp sonuçlanmadığının belirsiz olduğunu” bildirdi.
Bulguların ardından IDF ile her bir vaka için defalarca iletişime geçildi ancak kurum yalnızca incelenmekte olduğunu belirttiği iki olay hakkında bilgi verdi.
BBC Verify tarafından tespit edilen 254 olayın 158'i Gazze'de, 48'i Batı Şeria'da ve 32'si Lübnan'da gerçekleşti. Diğer 16 olay ise İsrail içinde veya IDF gözaltı tesislerinde meydana geldi. Vakaların 200'den fazlasında en az bir kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
İsrail'in henüz bir sonuç açıklamadığı en erken çözülmemiş vakalardan bazıları 2023 ve 2024 yıllarına uzanıyor; bunlar arasında, son yılda Gazze'de bir okula düzenlenen ve altısı kadın, 11'i çocuk en az 93 Filistinlinin ölümüne yol açan bir saldırı da yer alıyor.
İsrail ordusu, zarar iddialarına tipik olarak bir olayın “soruşturulduğunu”, “incelemeden geçirildiğini”, “gözden geçirildiğini” veya “tetkik edildiğini” belirterek yanıt veriyor. Ancak BBC Verify, “genellikle bir vaka hakkında duyulan son şeyin bu olduğunu” belirtti.
IDF, görünüşe göre yoğun kamuoyu baskısı nedeniyle Hind Recep'in öldürülmesi ve yakın mesafeden 100'den fazla kurşun sıkıldığı iddia edilen Filistin Kızılayı'na ait 15 acil yardım personelinin öldürülmesi gibi bazı soruşturmaları cezai soruşturma düzeyine yükseltti.
Askerlerin cezai soruşturmaya tabi tutulduğu durumlar da dahil olmak üzere, İsrail askeri soruşturmalarının sonuçları rutin olarak kamuoyuna açıklanmıyor.
Yayınlanan bir dizi soruşturma ise, IDF operasyonları sonucunda öldürüldüğü iddia edilen Gazze'deki İsrailli rehinelere ilişkin vakaları kapsıyor.
IDF, yedi World Central Kitchen yardım görevlisinin ve dört Sınır Tanımayan Doktorlar personelinin iki ayrı saldırıda öldürülmesi gibi vakalarda, cezai soruşturma başlatmak için bir temel veya makul şüphe bulamadığını açıkladı.
Tekrarlanan taleplere rağmen IDF, BBC Verify tarafından tespit edilen 300 soruşturmanın durumuna ilişkin şeffaf bir döküm sunmadı.
2006 yılından bu yana askeri soruşturmaları izleyen Yesh Din adlı kuruluştan araştırmacı Dan Owen, BBC Verify'a yaptığı açıklamada, IDF'nin tipik olarak soruşturmaları “uzatmaya” çalıştığını ve “bu süreçleri insanların unuttuğu ve umursamadığı bir noktaya kadar sürüklediğini” söyledi.
Oxford Üniversitesi'nden uluslararası hukuk profesörü Janina Dill, silahlı çatışmanın taraflarının Cenevre Sözleşmeleri gereği soruşturma sorumluluğu bulunduğunu belirtti.
Dill sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu kesinlikle net bir tabandır. Ayrıca şu konuda da kılavuz ilkeler bulunmaktadır...