Şubat ayındaki ABD-İsrail saldırılarının Orta Doğu'da daha geniş çaplı bir savaşı tetiklemesinden bu yana ABD'de benzin ve motorin fiyatları fırladı
Washington – Perşembe günü açıklanan resmi verilere göre, İran'daki savaşın yakıt fiyatlarını uçurmasıyla ABD'de toptan enflasyon Eylül ayında analistlerin beklentilerini geride bırakarak 2022'den bu yana en büyük sıçramayı kaydetti.
Tüketici enflasyonunun beklentilerden sıcak geldiği günden bir gün sonra açıklanan bu son rakamlar, Başkan Donald Trump'ın Kasım ayındaki ara seçimlerde fiyatları düşürme ve maliyetlerden bunalmış seçmenleri kazanma konusunda karşı karşıya olduğu zorlukların altını çiziyor.
Çalışma Bakanlığı'na göre Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) geçen ay bir önceki yıla göre yüzde 6,3 artış göstererek MarketWatch tarafından yayınlanan rapordaki yüzde 5,5'lik beklentinin oldukça üzerine çıktı.
Bakanlık, Ağustos ayına göre yaşanan bu hızlanmanın aynı zamanda Aralık 2022'den bu yana kaydedilen en büyük yıllık sıçrama olduğunu belirtti.
Aylık bazda ise ÜFE, Mart 2022'den bu yana görülen en keskin ilerlemeyle yüzde 1,3 oranında arttı. Bu oran da benzer şekilde Ağustos ayındaki yüzde 0,5'lik seviyeden keskin bir artışa işaret etti.
Raporda, Eylül ayındaki mal maliyeti artışının yarısının “yüzde 20,3 oranında fırlayan benzin fiyatlarından kaynaklandığı” belirtildi.
Raporda ayrıca, "Motorin, taze ve kuru sebze, jet yakıtı, mesken elektrik enerjisi ve ham petrol endekslerinin de arttığı" ifade edildi.
Bir gün önce açıklanan hükümet verileri, enflasyonun kilit göstergesi olan tüketici fiyat endeksinin Eylül ayında beklenenden fazla artarak yüzde 3,7'ye yükseldiğini göstermişti.
Fiyat artışları ABD merkez bankasının bu ay üst üste ikinci bir faiz artırımına kesin gözüyle bakılmasına yol açmasa da, enflasyonu dizginlemek için faizlerin artma olasılığı yükseldi.
Northlight Asset Management baş yatırım sorumlusu Chris Zaccarelli, üst üste ikinci gün "beklentilerden yüksek enflasyon rakamları" gelmesiyle birlikte, "Fed'in bu yıl yeniden faiz artırmaktan başka çaresi kalmamış gibi görünüyor" dedi.
ABD tüketici harcamaları dirençli görünmeye devam etse de analistler, hanehalkı davranışlarının artan maliyetlerin yarattığı baskıyı yansıtmasını bekliyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından Perşembe günü yayımlanan ayrı bir rapor, Eylül ayında perakende satışların aylık bazda yüzde 0,8 artarak 745,0 milyar dolara ulaştığını gösterdi. Bu oran Ağustos ayındaki yüzde 1,3'lük büyüme hızından daha yavaştı.
Mevsimsel değişikliklere göre ayarlanan ancak enflasyondan arındırılmayan bu rakamlar, muhtemelen enerji maliyetlerindeki keskin fiyat artışlarını da yansıtıyor.
Oxford Economics'ten Michael Pearce, "Bu manşet rakam, neredeyse tamamen benzin harcamalarındaki fiyata dayalı sıçramadan kaynaklandığı için bize tüketicinin sağlığı hakkında çok fazla şey söylemiyor" dedi.
Pearce, tüketicilerin yüksek fiyatların altında ezilerek yıl sonu tatil alışveriş sezonuna girerken ivme kaybedeceğini bekliyor.
Pearce, restoran ve barlardaki satışların, muhtemelen yüksek gelirli hanehalklarının harcamaları nedeniyle yüzde 1,1 oranında artmaya devam ettiğini söyledi.
Benzin istasyonlarındaki satışlar ise yüzde 6,4 oranında keskin bir artış gösterdi.
Bununla birlikte, benzin istasyonları hariç tutulduğunda perakende satışlar sadece yüzde 0,2'lik zayıf bir artış kaydetti.
Nationwide baş ekonomisti Kathy Bostjancic bir notta, "Çekirdek perakende satışlardaki yavaşlama ve otomobil satışlarındaki sert düşüş, Eylül ayında reel tüketici harcamalarının muhtemelen durgun seyrettiğine işaret ediyor" uyarısında bulundu.
Otomobil satışları ve benzin istasyonları hariç tutulduğunda, genel perakende satışlar da bir önceki aya göre sadece yüzde 0,2 arttı.
Bostjancic, "Dirençli harcamaların sürdürülmesinin anahtarı iş gücü ve hisse senedi piyasalarının sağlığı olacaktır. İşsizlik oranı düşük kalmaya devam ederse, yani tüketicilerin bir işi varsa, daha temkinli de olsalar harcama yapmaya devam edeceklerdir" dedi.