"Bana okula gelemeyeceğimi mi söylüyorsun?" diyor lacivert İslami başörtüsü takmış genç bir kız, okulunun girişinde bir görevliye meydan okurken çekilen videosunda.
Sosyal medyada geniş çapta paylaşılan görüntülerde, hicab giymiş bir grup kızın arkasında durarak onu alkışladığı ve genç kızın şöyle devam ettiği görülüyor: "Neden dinimden vazgeçmek zorundayım?"
Geçtiğimiz pazartesi günü Azerbaycan Eğitim Bakanlığı yeni üniforma kurallarını uygulamaya koyarak başörtülü kız öğrencileri geri çevirmeye başladı. Başkent Bakü'deki devlet okullarının yanı sıra Masallı ve Celilabad dahil olmak üzere güneydeki birkaç bölgede protestolar başladı.
10,5 milyon nüfuslu bu petrol ve gaz üreticisi ülkede protestolara nadiren rastlanıyor.
Azerbaycan anayasal olarak laiktir ve hükümet bunu katı bir şekilde uygulamaktadır.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 2003 yılından bu yana iktidarda ve muhalefete karşı çok az tahammül gösteriyor. Muhalefet siyasetçileri ve pek çok bağımsız gazeteci hapiste.
Azerbaycan, Türkiye ve İran olmak üzere iki komşusu arasında sıkışıp kalmış durumda. Azerbaycanlılar Türki bir uluslar grubuna mensup, Türkçe'ye yakın bir dil konuşuyorlar ve Türkiye en yakın müttefikleri.
Ancak güneydeki İran gibi Azerbaycan da ağırlıklı olarak Şii - halkın %60'ından fazlası Şii Müslüman olarak tanımlanırken, Türklerin çoğu Sünni.
İçişleri bakanlığı, pazartesi günü kuralları engellemeye çalışan ve "kamu düzenini kaba bir şekilde ihlal eden" 37 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
21 Eylül'de onaylanan kurallar, devlet okullarında "eğitimde laiklik ilkesi" ile çelişen kıyafetleri yasaklıyor. Kurallarda başörtüsünden bahsedilmiyor. Benzer yönergeler 6 Ekim'de öğretmenleri de kapsayacak şekilde genişletildi.
Bir videoda, Bakü dışındaki Balakhany'de bulunan 69 Nolu Okulun dışındaki öğrenciler, üzerinde "Başörtüsü kimsenin eğitim almasına engel değildir" yazan bir pankart taşıyor.
Başkentin Maştaga semtinde bir okul dışında protesto gösterisi yapan anne Şahiza Hüseyinova salı günü gözaltına alındı.
Almanya merkezli bağımsız Azerice yayın yapan Meydan TV'ye verdiği röportajda Hüseyinova'nın eşi Ağa, kendisine bir uyarıda bulunulduğunu söyledi: "Ya çocuğunun başörtüsünü çıkarıp okula gönderirsin ya da hapse girersin."
Arkadaşlar, salı günü derslere katılması engellenen öğrencilere gönüllü öğretmenlerden ücretsiz dersler sunan "Leyli'nin Okula Gitmesine İzin Verin" adlı çevrimiçi platformu başlatan aktivist İlkin Hüseyinov ile de iletişimini kaybetti.
Bir arkadaşına göre Hüseyinov çarşamba günü saat 16:00 sıralarında Bakü'deki evinden kimliği belirsiz kişilerle birlikte ayrıldı ve o zamandan beri telefonu kapalı.
Yetkililer henüz bir açıklama yapmadı ancak arkadaşları gözaltına alındığına inanıyor. Perşembe günü platformun Instagram sayfasına erişilemedi.
Protestoların başlamasından bu yana kullanıcılar, sanal özel ağ (VPN) olmadan Instagram ve TikTok'a erişimde sorunlar yaşandığını bildirdi.
Protestoların çoğu, Bakü'nün dış mahallelerindeki dini açıdan muhafazakar semtlerde ve İran ile olan 765 km'lik (475 mil) sınırın yakınındaki güney bölgelerinde gerçekleşti.
Yetkililer uzun süredir, etnik Azerbaycanlıların Azerbaycan'ın kendisinden daha fazla yaşadığı İran'dan gelebilecek dini etkilere karşı temkinli yaklaşıyor.
13 Ekim gecesi Azerbaycan Özel İletişim ve Bilgi Güvenliği Devlet Servisi, "yabancı bir hacker grubunun" 100'den fazla devlet web sitesine saldırdığını açıkladı.
313 Ekibi (Siber İslami Direniş) adını veren pro-İranlı bir grup saldırının sorumluluğunu üstlendi.
Azerbaycanlı yetkililer kuralları savundu. Milletvekili Nigar Arpadarai, 1news.az web sitesine yaptığı açıklamada çocukların seçmediğini belirtti