Geçtiğimiz ay BM kürsüsünden konuşan Başbakan Kiryakos Miçotakis, "Orta Doğu'da uzun vadeli istikrar, istikrarlı bir Suriye'yi gerektirir" vurgusu yaptı. Uluslararası iklim bu yönde elverişli görünüyor. Washington, Brüksel ve Londra yaptırımların çoğunu kaldırırken, özellikle Trump yönetimi bu süreçte belirleyici bir rol oynuyor. Dünya Bankası ile Avrupa Birliği teknik ve finansal destek sağlarken, Körfez ülkeleri de altyapı yatırımları gerçekleştiriyor.
Ancak bu destek, atılacak adımın ve girişimin büyüklüğünün çok gerisinde kalıyor. Suriye'nin ihtiyaçları sadece yeniden inşa ile sınırlı olmayıp, ekonomi ve devlet yapısının neredeyse her alanına dokunuyor. Yalnızca yeniden imar maliyetinin Dünya Bankası tarafından 216 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
Körfez yatırımları seçici nitelikte olup ülkenin tüm ihtiyaçlarını karşılamaktan uzaktır; geleneksel bağışçılar ise bütçelerini kısma gitmektedir. Suriye, Doğu Akdeniz'in kalbinde yer aldığından buradaki istikrar yalnızca bölgesel değil, aynı zamanda Avrupa'yı ilgilendiren bir meseledir. Sermayenin pahalı ve ülke riskinin yüksek olduğu bu dönemde temel amaç, finansman sağlayabilecek (bankable) güvenilir ve ekonomik açıdan sürdürülebilir projeler hayata geçirmektir.
Bununla birlikte, birçok Yunan şirket yönetim kurulu hâlâ Suriye'yi savaş ve risk unsuru olarak görmeye devam ediyor. Ancak bu algı büyük ölçüde aşılmış durumdadır. Esad'ın Aralık 2024'teki düşüşünden bu yana Suriye'yi defalarca ziyaret ederek hükümet yetkilileri ve iş insanlarıyla; özellikle Suriye Yatırım Otoritesi, Suriye Egemen Yatırım Fonu ve Batı'ya yöneldiklerini net bir şekilde ifade eden Dışişleri Bakanı Esad el-Şibani ile görüşmeler gerçekleştirdim. Hızlı bir siyasi ilerleme, devlet otoritesinin genişlemesi, güvenliğin artması ve yabancı yatırımcı ağını genişletme yönünde gerçek bir irade gözlemledim. Gerçekleştirilen bu görüşmelerde, Yunanistan'ın güçlü bir varlığa sahip olduğu sektörler sürekli olarak ön plana çıkıyor: denizcilik ve gemi onarımı, yapı malzemeleri, rafineri ve yenilenebilir enerji (fotovoltaikler dahil), tarım-gıda ve uzun vadede turizm.
Coğrafi konum bu argümanı daha da güçlendiriyor. Tarihsel ticaret yolları üzerinde yeniden canlanan bir konumda bulunan Suriye; Körfez petrolleri ve veri kabloları gibi stratejik unsurlar için bir transit merkezine dönüşebilir.
Yunanistan, Suriye için yabancı bir aktör değildir. İki ülke uzun süreli tarihsel ve kültürel bağlara sahip olup, Antakya Rum Ortodoks Patrikhanesi hâlâ Şam'da bulunmaktadır. Atina, yeni yönetimle temas kuran ilk AB başkentlerinden biri olmuştur: Yorgos Gerapetritis 2025'in başlarında Şam'ı ziyaret etmiş, Suriyeli mevkidaşı da Atina'da ağırlanmıştır. Şam yönetimi birden fazla ortak arayışındadır. Daha güçlü bir Yunan ekonomik izi, Atina'ya kendisini doğrudan ilgilendiren konularda (Suriye'deki Hristiyan azınlıkların geleceği ve Doğu Akdeniz'deki çıkarları) daha büyük bir ağırlık kazandıracaktır.
Elbette zorluklar az değildir; bunların başında ise bankacılık sisteminin yetersizliği gelmektedir. Suriye ticaret bankalarının bilançoları, büyük projelerin talep ettiği uzun vadeli varlıkları taşıyabilecek kapasitede değildir. Bu durumdaki tek çıkış yolu, gerekli kaynakları harekete geçirebilecek yatırım bankalarının sürece dahil olmasıdır. Yine de umut verici işaretler mevcuttur: Suriye, EBRD'ye üyelik başvurusunda bulunmuş ve Avrupa Yatırım Bankası ile müzakereler yürütmektedir.