Yakın gelecekte Hamburg: Kuryelerin yerini robotlar almış, kurye paketlerini robotlar teslim ediyor. Kafelerde konuşan ve servis yapan robotlar masalar arasında geziniyor. Sokaklarda köpek gezdiren insansı robotlarla ya da tam tersi, robot köpeklerini gezdiren insanlarla karşılaşılıyor.
İşte Doris Dörrie'nin "Frau Winkler verlässt das Haus" ("Bayan Winkler Evden Ayrılıyor") adlı yeni filminin arka planı bu. Hikayenin merkezinde, geçirdiği bir kazanın ardından artık kendi başına yaşayamayan yaşlı bir kadın yer alıyor. Tek kızı kalıcı bakım sağlayamayacak durumdayken çözüm oldukça basit görünmektedir: Dahili bir EOL programına yani "Yaşam Sonu" moduna sahip bir bakım robotu. Bu robot yalnızca günlük yaşamda yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda belirli koşullar altında, yani kişinin yaşamına son vermeyi açıkça istemesi ve ilgili tıbbi kriterleri karşılaması durumunda yardımlı ölüme de imkan tanır.
Dörrie'nin filmi, dikkat çekici bir hafiflikle birçok büyük toplumsal meseleyi ele alıyor. Bunlar arasında Almanya, Japonya ve Çin gibi yaşlanan toplumların karşı karşıya olduğu zorluklar, insanın kendi şartlarında ölme hakkı sorusu ve suçluluk ile sorumluluk sorularını beraberinde getiren bir anne-kız ilişkisi yer alıyor. Hikaye Almanya'da geçiyor olsa da, bu tür meseleler küresel düzeyde yankı uyandırıyor.
"Kişisel olarak beni harekete geçiren ve ilgilendiren şeyler hakkında yazarım" diyor Dörrie, DW'ye verdiği röportajda.
Çağgıl Alman sinemasının en tanınmış yönetmenlerinden biri olan Doris Dörrie, 1985 yılında çektiği "Men…" ("Erkekler...") komedisiyle çıkış yakalamış, daha sonra "Kiraz Çiçekleri" ve "Fukuşima'dan Selamlar" gibi filmleriyle uluslararası alanda tanınırlık kazanmıştı.
Yardımlı intihar, çağımızın en karmaşık etik sorularından biridir. Dünyada yasalar ülkeden ülkeye büyük ölçüde değişiklik göstermektedir. Bazı ülkeler belirli koşullar altında aktif ötanaziye izin verirken, diğerleri her türlü yardımlı intiharı yasaklamakta ve suç saymaktadır.
Dörrie filminde, yapay zekanın yaşlı bir kişinin bakım maliyetini hesaplamaya başlaması ve bu maliyetin toplum için hâlâ katlanmaya "değer" olup olmadığını tartması durumunda neler olacağını sorguluyor.
Ancak Dörrie, bu alttaki düşüncenin yeni olmadığını belirtiyor ve filmde de adı geçen, yaşlı ebeveynlerin yiyecek kıtlığı nedeniyle dağa bırakılarak ölüme terk edilmesini konu alan Japon Narayama efsanesine işaret ediyor. "Ve bu aslında şu anda bir ölçüde karşı karşıya olduğumuz tartışmadır: Yaşlı insanların daha da uzun süre yaşamasını gerçekten göze alabilir miyiz?"
Dörrie'nin filminde yaşlıların belirli bir sağlık durumuna ulaştıklarında kendi kararlarını vermelerine izin veriliyor, ancak daha sonra bu kararlarını değiştirenlere izin verilmiyor. Peki özgürce karar vermek gerçekten ne anlama geliyor? "Bu zor bir durum" diyor Dörrie, çünkü asıl mesele kişinin bu kararı vermesi için ne ölçüde baskı altında kaldığıdır, "yalnızca ekonomik açıdan daha mantıklı olduğu için değil, aynı zamanda artık sevdiklerine — bu durumda kızına — bir yük olmayacağı için..."
Film bu soruları genellikle dolaylı yoldan ve bolca kara mizahla gündeme getiriyor. Bir sahnede bakım danışmanı, EOL özelliğini Bayan Winkler'e cazip ve her şeyden önce anlaşılır ek bir seçenek olarak sunarak, kadının artık endişelenecek hiçbir şeyi kalmayacakmış gibi bir izlenim yaratıyor.
Dörrie filminde yapay zekayı şeytanlaştırmakla ilgilenmiyor — tam aksine. Filmde Bayan Winkler'in Pavlovich adını verdiği bakım robotu, yaşlı kadının hayata bağlılığını yeniden keşfetmesine ve sokağa çıkmasına yardımcı oluyor.
"Almanya'yı gezip dolaştığınızda, her yerde küçük evler görüyorsunuz..."