Elon Musk dahil olmak üzere yapay zeka teknolojisinin en büyük isimlerinden bazıları, önümüzdeki on yıl içinde paranın büyük ölçüde anlamsızlaşabileceğini ve çalışmanın isteğe bağlı hale geleceğini söylüyor. Bunun nedeni olarak da süper zekanın ve beraberinde gelecek robot orduları ile sistemlerin ortaya çıkışını gösteriyorlar.
Fakat bu iddia ne anlama geliyor? Bu, nakit paranın aniden her yerde belireceği ya da insanların bir gecede banka hesabındaki rakamları umursamayacağı anlamına gelmiyor. Bu durum aslında birbirine bağlı iki fikir üzerine kuruludur.
Her şeyden önce, süper zeki sistemler ve robotlar verimliliği daha önce hiç görülmemiş seviyelere çıkaracak. Bu makineler yorulmaz. Uykuya, molaya, emekliliğe veya mesai ücretine ihtiyaç duymazlar. Fabrikalarda, depolarında, çiftlliklerde, laboratuvarlarda ve hastanelerde günün 24 saati çalışabilirler. Örneğin sağlık sektöründe, robot hemşireler veya teşhis sistemleri yorulmadan 24 saat çalışabilir. Üretimde ise üretim hatları kesintisiz olarak çalışabilir. Bunun sonucunda mal ve hizmet arzında devasa bir sıçrama yaşanacaktır.
Arz dramatik bir şekilde arttığında ve iş gücü maliyeti sıfıra doğru yaklaştığında, temel ekonomi kuralları gereği fiyatlar düşer. Gündelik ürün ve hizmetler son derece ucuz hale gelir; öyle ki birçoğu herkese ücretsiz olarak sağlanabilecek kadar ucuzlaşır.
Makineler değerin çoğunu üretiyorsa, bu değerin bir şekilde paylaşılması gerekir, aksi takdirde sosyal sistem çöker.
İkinci olarak, bu bolluğu yaratan aynı sistemler aynı zamanda çok sayıda işi de devralacak. En gelişmiş robotları ve süper zeki araçları inşa eden ve kontrol eden şirketler olağanüstü derecede zenginleşme yolunda ilerliyor.
Aynı zamanda, birçok insan eski işlerinin ortadan kalktığını görecek. Çok sayıda insanın gelirinin olmadığı bir toplum sürdürülebilir değildir. İnsanların hâlâ gıdaya, konuta, sağlığa ve bir güvenlik hissine ihtiyacı var.
Dolayısıyla argüman odur ki, hükümetler veya bizzat şirketler bir tür temettü veya evrensel ödeme dağıtmak zorunda kalacak. Bazı gözlemciler, bu ödemelerin yılda on binlerce dolarla başlayabileceğini ve bolluk arttıkça çok daha yükseklere tırmanabileceğini öne sürdü; en zengin senaryolarda 2040 yılına kadar kişi başına yıllık yüz binlerce hatta milyar dolara yaklaşabilir. Bu rakamların gerçeğe dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizdir, ancak mantık şudur: Eğer makineler değerin çoğunu üretiyorsa, bu değerin bir şekilde paylaşılması gerekir, aksi takdirde sosyal sistem çöker.
Bu iki güç bir araya geldiğinde, benim kıtlık sonrası medeniyet olarak adlandıracağım şeye işaret ediyor. Böyle bir dünyada, gıda, barınma, temel sağlık hizmetleri ve günlük malları güvence altına alma mücadelesi büyük ölçüde ortadan kalkar. Bu zorunluluklar o kadar bol ve ucuz hale gelir ki neredeyse hiç kimse onlar hakkında endişelenmek zorunda kalmaz. İnsanlık tarihinde ilk kez, çoğunluk sadece hayatta kalabilmek için zamanını satmak zorunda kalmayabilir.
Bu olasılık gerçektir, ancak paranın kendisinin otomatik olarak anlamsızlaşacağı anlamına gelmez. İnsanlar açgözlülüğe kapı aralamaya devam ettiği sürece, para ve genellikle beraberinde getirdiği güç birileri için önem arz etmeye devam edecektir.
Açgözlülük bollukla ortadan kalkmaz. Cömert bir temettü alan ve konut, ulaşım, sağlık hizmetleri ile eğlenceye ücretsiz erişimi olan bir kişi yine de daha fazlasını isteyebilir; daha büyük bir ev, daha nadir bir deneyim, daha büyük bir etki veya sadece komşusundan daha fazlasına sahip olmanın tatmini.
Sosyal medya tarafından körüklenen kıyaslama, modern yaşamın çoğunda yerleşik durumdadır. Başkasında daha iyi bir şey olduğunu görmek, daha fazlasını isteme arzusunu yeniden alevlendirebilir.