Lübnan'daki BM Geçici Gücü'nden (UNIFIL) bahsederken, sıklıkla bu gücün varlığını ve Lübnan'ın güneyindeki rolünü tesis eden kararı unutuyoruz. Görev süresinin sonu yaklaşırken, rolünün uzatılmasını isteyenler ile farklı bir şey için bastıranlar arasında bir bölünme görüyoruz. Bu yetkilendirmeyi veren, 2006 savaşının ardından alınan BMGK'nın 1701 sayılı kararıydı. 2006 savaşının ardından alınan bu kararın amacı, Lübnan'ın güneyinin tamamında, hem İsrail'e hem de Hizbullah'a karşı Lübnan'ın egemenliğini yeniden tesis etmekti. Bu başarısız oldu.
Lübnan Silahlı Kuvvetleri ve UNIFIL, Mavi Hat ile Litani Nehri arasındaki bölgenin kendi unsurları dışındaki silahlı personelden, silahlardan ve askeri altyapıdan arındırılmış olmasını sağlamalıydı. Bu, Hizbullah'ın silahlarının arındırılması gerektiği anlamına geliyordu; bu da çatışmaların sona ermesini ve İsrail güçlerinin Lübnan topraklarından çekilmesini sağlayacaktı. Lübnan daha sonra Hizbullah'ın veya başka herhangi bir silahlı grubun devletten bağımsız olarak faaliyet göstermesine izin vermeyecek istikrarlı bir güvenlik ortamı kurabilirdi. Nihai hedef, sınır boyunca kalıcı barışa ulaşmak olmalıydı ya da olabilirdi.
Bunun hiçbir zaman gerçekleşmediği açıktır. Hizbullah ülkenin güneyinde hâlâ konuşlanmış durumda ve Lübnan devletine tehdit oluşturmaya devam ediyor. Kararın kabul edilmesinden bu yana geçen 20 yılda Lübnan'ın güneyi birkaç büyük gerginliğe sahne oldu. Bunlar 2010, 2015, 2019 ve ardından 2020'de, ve nihayet büyük bir savaşa dönüşen 2023-2024'te gerçekleşti. Son olarak, 2025-2026 döneminde sürekli saldırılar ve yeniden canlanan büyük çaplı çatışmalar görüldü. Muhtemelen bunlardan daha fazlası var ancak en çok hatırlanan olaylar bunlardır.
UNIFIL'in nihai amacı sınır boyunca kalıcı barışa ulaşmak olmalıydı ya da olabilirdi
Ne yazık ki UNIFIL, Lübnan'ın güneyindeki durumu hiçbir şekilde değiştirmedi. Hizbullah'ın Litani Nehri'nin güneyinde askeri kapasiteye ve altyapıya sahip olması, ordunun silahlar ve güvenlik üzerinde tam bir devlet tekelini kuramayacağı anlamına geliyordu. Bu durum, hükümetin Hizbullah'ı silahsızlandırma planını uygulama ve ordunun tam kontrolü ele alması yönündeki 2025 kararının ve son zamanlarda pilot bölgelerde kontrolü ele almak için ABD'nin arabuluculuğunda oluşturulan mekanizmanın uygulanmasına rağmen böyle olmuştur. UNIFIL'in yaptığı tek şey ihlalleri izlemek ve raporlamaktır. Tam uyumu sağlamak için gerekli kapasiteden ya da belki de yetkiden yoksun kalmıştır.
Peki, bu yılın sonunda UNIFIL'in görev süresi sona erdiğinde ve 2027'de çekildiğinde ne olacak? Tüm duruma bakıldığında, bir güvenlik boşluğundan kaçınmak için Lübnan ve Fransa'nın görev süresinin uzatılması yönünde bastırması haklı mı? Bu çekilme, ordunun varlığını genişletmesi ve Lübnan topraklarının tamamı üzerinde tam kontrol ele alması için bir fırsat olarak kullanılmamalı mı? Ve UNIFIL hedeflerine ulaşmada yetersiz kaldığına göre, bu çekilmenin durumu gerçekten nasıl etkileyeceğini sormamız gerekmiyor mu? Son çatışmalar, Hizbullah altyapısını korurken Lübnan'ın barış ve savaş kararlarını gasp ettiği sürece hiçbir şeyin değişmeyeceğini göstermiştir.
Ayrıca, en az 10 AB ülkesinin Lübnan ordusunu desteklemeye odaklı gelecekteki bir misyona katkıda bulunma yönündeki teklifinin amacının ne olduğunu merak ediyorum. Lübnan devletinin Hizbullah'ı silahsızlandıracak veya Lübnan'ın güneyinin kontrolünü ele alacak kapasitesi ya da iradesi yoksa, bu durum nasıl değişebilir? ABD ve diğer ülkeler