Çin liderliğindeki uluslararası bir ekip, 2022'den bu yana büyük depremler için güçlü öngörü potansiyeli gösteren ve neredeyse hiç yanılmayan yeni bir deprem öncesi olgu bildirdi.
Araştırmacılar tarafından "sismik dalgalanmalar" olarak adlandırılan, gözlemledikleri anormal sismik, manyetik ve iyonosferik rezonans sinyalleri, depremlerden önce tetiklenen halka benzeri bozulma örüntüleridir.
Bulguları, bu olayların öngörülemez olduğuna dair uzun süredir devam eden bilimsel inanca meydan okuyarak deprem tahmini için umut verici yeni bir yol açıyor.
Hakemli dergi NPJ Natural Hazards'da pazar günü yayımlanan bir makalede, anakara Çin ile Tayvan'ın yanı sıra Brezilya ve Japonya'daki enstitülerden oluşan ekip, "Tarihsel olarak deprem tahmini neredeyse imkansız olarak kabul edilmiştir" dedi.
Sismometreler, manyetometreler ve yeryüzü tabanlı Küresel Navigasyon Uydu Sistemi alıcılarından toplanan veriler kullanılarak, bu anormal örüntüler Çin'de 2022 ile 2024 yılları arasında meydana gelen 12 büyük depreme karşı doğrulandı.
Araştırmacılar, "Haziran 2022'den bu yana, sismik dalgalanmalara dayanan prospektif anomali, büyüklüğü altı ve üzerinde olan çok sayıda deprem için, dikkat çekici bir şekilde minimum hata ile veya hiç hata olmaksızın güçlü bir öngörü kapasitesi göstermiştir" diye yazdılar.
Öne sürdükleri gelecekteki depremlerle ilişkili olabilecek 12 sahadan yüzde 83'ünde, sismik dalgalanma örüntülerinin ortaya çıkmasından sonraki üç ay içinde karşılık gelen bir deprem yaşandı.
Tahmin edilen ve gerçek merkez üsleri arasındaki ortalama mesafe yaklaşık 280 km (174 mil) idi ve tahmini büyüklükler nihai sismik okumalardan yaklaşık 0.5 birim daha büyük çıktı.
Chengdu Teknoloji Üniversitesi'nde profesör ve çalışmanın baş yazarlarından biri olan Chen Chieh-Hung, "Özünde, makalemizin temel argümanı depremlerin doğası gereği öngörülemez olmadığıdır" dedi.
Chen, tahmini kimileri için dakikası dakikasına kesinlik veya birkaç kilometrelik bir hata payı dahilinde doğruluk anlamına gelebileceğini, ancak bu aşamada bunun mümkün olmayacağını belirterek tahminin farklı insanlar için farklı anlamlar taşıyabileceğine dikkat çekti.
Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Yine de bir kapı açtık. Depremler tahmin alanının ötesinde değil" diyerek, "Bunların tahmin edilme olasılığı var. Bir sonraki adım, bilim camiasının bu hassasiyeti geliştirmek için çalışmasıdır" ifadelerini kullandı.
Asya, dünyanın en sismik aktif bölgelerinden biridir ve Çin, küresel kara alanının yalnızca yüzde 7'sine sahip olmasına rağmen tüm kıtasal depremlerin kabaca üçte birini yaşamaktadır.
Japonya'nın Nankai Çukuru boyunca önümüzdeki otuz yıl içinde büyük bir deprem olasılığının yüksek olduğu yönündeki değerlendirmesi gibi uzun vadeli sismik olasılıkların tahmin edilmesi kabul görmüş bir bilimsel yaklaşımdır.
Bununla birlikte, onlarca yıldır kısa vadeli deprem tahmini ulaşılamaz ve tartışmalı olmuştur.
Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) göre, gerçek bir deprem tahmini üç parametreyi belirtmelidir: tarih ve saat, konum ve yaklaşan olayın büyüklüğü.
Bu durum, belirli bir alan ve zaman penceresi içinde bir depremin meydana gelme olasılığını hesaplayan deprem tahminlemesinden (forecasting) farklıdır.
Chen, depremlerin tahmin edilemeyeceğine dair bilimsel fikir birliğinin kısmî olarak 1990'larda Nature ve Science gibi en üst düzey dergilerde yayımlanan makalelerden kaynaklandığını söyledi. O zamandan beri bu inancın "etkili bir şekilde kabul edilmiş bir kural haline geldiğini" belirtti.
Chen, "Bilim camiası içinde hâkim görüş, depremlerin öngörülemez olduğu yönündedir ve çoğu araştırmacı bu tür tartışmalı konulara girmemeyi tercih etmektedir" dedi.