Birkaç ay önce, Antonio Guterres'in Birleşmiş Milletler genel sekreterliği görevini devralacak ismi belirleme süreci resmi olarak başladığında, dönemin BM Genel Kurul Başkanı Alman Annalena Baerbock şu tonda bir açıklama yapmıştı: "Dünya, bir sonraki genel sekreterin Birleşmiş Milletler'in üç sütununu (barış ve güvenlik, insan hakları ve kalkınma) yerine getirmek ve BM'yi geleceğe hazırlamak için güçlü, adanmış ve etkili bir liderlik sağlamasını bekliyor (...) yapacağımız seçim, kim olduğumuz ve dünyanın tüm halklarına hizmet etme taahhüdümüz hakkında güçlü bir mesaj gönderecektir."
Sorun şu ki, dünyanın bekledikleri ile liderlerin aradığı ve desteklemeye razı olduğu şeyler birbirinden çok farklı. BM, birçok insan, yoksul ve mülteci için son umuttur. Mimarisi çatırtılarla sarsılan bir uluslararası sistemde tutunulacak tek daldır. Ancak aynı zamanda kurumsal tasarımı, Güvenlik Konseyi'nin gücü ve beş ülkenin veto hakkı nedeniyle eli kolu bağlı oynayan bir kurumdur. Bu durum her şeyi, özellikle de bu seçimi değiştiriyor. Tarihsel olarak Çin veya Rusya'nın ideal profil konusunda çekinceleri olmuştur, ancak bunlar özel çıkarlara dayanırdı. Şimdi ise süreci neredeyse imkansız hale getiren, ideolojik, kültürel ve kimliksel meseleler nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri'dir.
Otuz yıldır İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (Human Rights Watch) direktörlüğünü yürüten Kenneth Roth, "Eğer Trump yönetimi, BM genel sekreterliği için adayları 'İsrail'in Gazze'deki davranışını soykırım olarak nitelendirdikleri' gerekçesiyle reddetmeye devam ederse, elimizde yalnızca gerçeği inkâr etmeye istekli adaylar kalacaktır" diyor. Konu sadece İsrail de değil. Büyük güçler güçlü, net fikirleri olan ve sesini yükselten bir figür aramıyor. New York koridorlarında onlarca yıldır yapılan ve bu hafta da gergin gülümsemeler ile kabullenişle tekrarlanan kelime oyunu şudur: Güvenlik Konseyi her zaman bir "generalsel" olmaktansa bir "sekretersel" eğilime sahiptir. Arabuluculuk yapacak, modernizasyon sürecine, reformlara ve belirgin kesintilere liderlik edecek biri. Ancak rahatsız etmeyecek ve antagonize etmeyecek.
GeoPoll'un Birleşmiş Milletler Vakfı için bu günlerde yaptığı bir anket, her 10 kişiden altısının BM'nin önemsedikleri görevleri yerine getireceğine güvendiğini gösteriyor, ancak %85'inin yeni bir genel sekreterin seçim süreci veya seçenekler hakkında hiçbir fikri yoktu. Süreç, resmi olarak çok net. Aday olmak isteyenler aylarca öne çıkıp kampanya yürütebilirler. Güvenlik Konseyi, adayların isimlerinin yanına sadece desteklediklerini, reddettiklerini veya şimdilik görüş bildirmediklerini belirten "straw polls" (ön oylama) olarak bilinen küçük iç oylamalar yapar.
Zaman geçtikçe, en az desteğe sahip olanların ya da Konsey'in beş daimi üyesinden (Rusya, Çin, ABD, Fransa ve İngiltere) herhangi biri tarafından veto edileceğini anlayanların çekilmesi bekleniyor. Ta ki (15 üyeden en az dokuzunun desteğiyle ve hiç veto almadan) geriye yalnızca bir kişi kalana kadar ve bu kişinin atanması Genel Kurul tarafından onaylanmalıdır. Sabit bir takvim yok (her ne kadar önümüzdeki haftalarda sonuç alınması beklense de), ancak sonuçta her şey büyük beşliye bağlı olduğu için, teknik olarak yoktan yeni bir profil ortaya çıkıp kendini kabul ettirebilir.
Bu haftaki kulislerde, binlerce delege spekülasyon yaparken isimler tekrar ediyordu.