İnsanlığın karşı karşıya olduğu en büyük tehditler nelerdir? Bu soru, "Lancet" adlı tıp dergisinin uzman komisyonu tarafından araştırıldı ve raporda 17 tehdit listelendi. Listenin başında nükleer savaş ve kötü niyetli bir yapay zeka yer alıyor. Daha az sansasyonel ancak çok daha ağır sonuçlar doğuran diğer günlük tehlikeler de raporda dikkat çekiyor.
Yapay zekanın (AI) kontrolden çıkarak yaratıcısına karşı gelme tehlikesi konusunda son zamanlarda sık sık uyarılar yapılıyor. Lancet Komisyonu'nun 37 uzmanı bu uyarıların haklı olduğu kanaatinde. Böyle bir senaryo, insanlığı ortadan kaldırma potansiyeli barındırıyor. Nitekim suçlular, ölümcül biyolojik silahlar üretmek için yapay zekayı kullanabilirler. Ayrıca yapay zeka kritik altyapılarda kötüye kullanılabilir ve örneğin hastaneleri devre dışı bırakabilir. Uzmanlar raporlarında, insanlığı ortadan kaldırmayı amaç edinen bir süper zeka tehlikesine de dikkat çekiyor.
"Nükleer Kıtlık" Araştırmacıların tabiriyle nükleer savaş da "insanlığı yok etme potansiyeline" sahip. İlk olarak nükleer bombalar şok dalgaları, ısı ve radyasyon yoluyla pek çok insanı öldürecek, ardından devlet düzeni ve tedarik zincirleri çökecektir. Atmosferdeki radyoaktif toz nihayetinde dünya genelindeki hasarları yok edecek ve bu da "nükleer kıtlık" durumuna yol açacaktır.
Her Tehlike Bir Milyar Sağlıklı Yaşam Yılına Mal Oluyor Bununla birlikte uzmanlar, bu senaryoların gerçekleşme olasılığını düşük olarak değerlendiriyor. 2100 yılına kadar geçerli olacak en büyük tehlikeler listesindeki diğer maddeler çok daha gerçekçi ancak daha az ses getiriyor. Araştırmacıların kriteri şu: Listelenen 17 tehlikenin her biri, 2100 yılına kadar insanlığa bir milyar sağlıklı yaşam yılından fazlasına mal oluyor. Sağlıklı bir yaşam yılı, ölüm yoluyla veya orantılı olarak hastalık nedeniyle kaybediliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse; Covid pandemisi insanlığa yaklaşık 500 milyon sağlıklı yaşam yılına mal oldu. Buna tahmini olarak 18 milyondan fazla korona kurbanı da dahil.
Doğal pandemiler, uzmanlar tarafından hâlâ en büyük tehlikelerden biri olarak görülüyor. Listede ayrıca antibiyotiğe dirençli bakteriler ve sağlık alanındaki kalkınma yardımlarının çöküşü de yer alıyor. Sağlıklı yaşam yıllarına yönelik birer tehdit olarak yüksek alkol tüketimi, sigara, yüksek tansiyon ve aşırı kilo da tespit edildi. Bunların yanı sıra psikolojik sorunlar, düşük eğitim seviyesi ve gelir eşitsizliği de sıralandı. İklim değişikliği, hava kirliliği, savaşlar ve çocuklarda yetersiz beslenme de büyük tehlikeler arasında bulunuyor.
Politika Hayat Kurtarabilir İyi haber şu ki: Sıralanan tehlikeler insan müdahalesi, yani politika yoluyla hafifletilebilir. Uzmanlar, akıllı politikanın bu tehlikelerin sonuçlarını ne ölçüde zayıflatabileceğini hesapladı. Buna bir örnek nikotin bağımlılığıyla mücadeledir: İyi politika ve koruyucu sağlık hizmetleri sayesinde sigara nedeniyle hastalanan ve ölenlerin sayısı kötü politikalara kıyasla çok daha azdır.
Uzman komisyonu yaptığı hesaplamalarla, özellikle obeziteyle mücadele eden iyi politikalar sayesinde çok sayıda yaşam yılının kurtarılabileceği sonucuna vardı. İnsanlık daha iyi beslenir ve daha çok hareket ederse, 2100 yılına kadar kaybedilen yaklaşık 23 milyar yaşam yılı önlenebilir. Komisyonun hesabına göre bu rakam yaklaşık 46 korona pandemisine denk geliyor. Tüm bu tehlikelere karşı koymak için komisyon dünyanın siyasetçilerine üç genel tavsiyede bulunuyor:
"Harekete Geçme Fırsatı" "Bu durumdaki dikkat çekici husus, yalnızca bu tehditlerin boyutu değil, aynı zamanda insanlığın hâlâ harekete geçme fırsatına sahip olmasıdır..."