BANGKOK, 15 Ekim (Reuters) - Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, Perşembe günü Reuters'a yaptığı açıklamada, değişen jeopolitik dengeler ile Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşların, şirketlerin gelecekteki şoklara karşı kendilerini güvenceye almasıyla birlikte dünya ticaret akışları üzerinde kalıcı bir etki bırakacağını söyledi.
Okonjo-Iweala, bir mülakatta verdiği bilgide, İran savaşı sonucunda Orta Doğu'da ticaretin çeşitli geçici çözümlere rağmen keskin bir şekilde daraldığını ve eski seviyesine dönmesinin zaman alacağını belirterek bu değişimlerin bir kısmının kalıcı hale gelebileceğini ekledi. DTÖ, bu yıl ihracatta %17, ithalatta ise yaklaşık %15'lik bir düşüş öngörüyor.
Özel sektör uzmanları, savaşın sona ermesi ve daha ucuz bir ticaret rotası sunması nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla birlikte bir toparlanma öngörse de, art arda yaşanan çatışmaların çeşitlendirme ve acil durum planlaması ihtiyacını gözler önüne serdiğini ve alternatif ticaret rotalarının bir kısmının muhtemelen kalıcı olacağını ifade etti.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası'nın yıllık toplantıları kulisinde bir mülakat veren Okonjo-Iweala, "Dünya ölçeğinde darboğazların ve kritik varlıkların yeniden düşünülmesi gereken unsurlar olduğunu fark ediyoruz" dedi.
Okonjo-Iweala, "Ülkelerin ve işletmelerin olası ihtimallere karşı kendilerini korumak istemesi nedeniyle bu alternatiflerin bir kısmının kalıcı olacağını düşünüyorum" değerlendirmesinde bulundu.
Savaşların ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından uygulanan devasa tarife dalgası dahil diğer ticaret kesintilerinin yarattığı yinelenen şoklar göz önüne alındığında, farklı bölge ve ülkelere yönelik daha kapsamlı çeşitlendirme çabalarının devam etmesini beklediğini söyledi.
Okonjo-Iweala, "Tedarik zincirlerinin yeniden yapılandığına dair kesinlikle hiçbir şüphe yok" diyerek, iş dünyası liderlerinin daha maliyetli olmasına rağmen yeni ticaret rotaları bulma konusunda yaratıcı olduklarını kanıtladıklarını belirtti.
Bu çabalardan bazılarının kalıcı olacağını çünkü "jeopolitiğin bunu mantıklı bir adım haline getirdiğini" ifade etti.
Bölgesel ticaretin de genişlemeye devam edeceğini belirten Okonjo-Iweala, örneğin Afrika ülkelerinin kıta içi ticareti artırarak büyüme ve ticareti önemli ölçüde ivmelendirebileceğini kaydetti.
Okonjo-Iweala, "Afrikalıların kendi aralarında ticaret yapması gerçekten değer ve istihdam yaratabilir" diyerek kıta içi ticaretin Afrika ticaretinin yaklaşık %20'sini oluşturduğunu, Avrupa Birliği içindeki ticaretin ise birliğin toplam ticaretinin yaklaşık %60'ına denk geldiğini hatırlattı.
DTÖ kurallarına tabi ticaret tüm ticaretin neredeyse dörtte üçünü oluşturmaya devam etse de, bölgesel ticaret anlaşmalarının da ilerlemesini sürdürmesi bekleniyor.
DTÖ geçen hafta, genişleyen Orta Doğu savaşının yarattığı aksaklıkların etkisini dengelemeye yardımcı olan yapay zeka (AI) ürünlerine yönelik talebin desteğiyle küresel mal ticareti büyüme tahminini yukarı yönlü revize etmişti. Örgüt, Mart ayındaki temel tahmininde yer alan %1,9'luk orana kıyasla, dünya mal ticaret hacmi büyümesinin 2026 yılında %3,9'a ulaşmasının öngörüldüğünü açıklamıştı.
Okonjo-Iweala, devam eden çatışmalar, tarifeler ve yapay zeka alanındaki patlamanın sönümleneceği ya da çökeceği yönündeki endişeler göz önüne alındığında geleceğin belirsizliğini koruduğunu söyledi.
Okonjo-Iweala, "Yapay zekanın etkisi, ticarette olumlu yönde seğretmeyen diğer eğilimleri maskeliyor" dedi.