Shell’in Brezilya'daki ortaklığı, ülkedeki yıkıcı 2024 sellerindeki iddia edilen sorumluluğu nedeniyle bağımsız federal savcılar ve bir sivil toplum kuruluşu tarafından dava edildi.
Washington – Filipinler'de bir tayfun ve Brezilya'da seller. İngiliz enerji devi Shell, bir yıldan kısa bir süre içinde ikinci kez, kirleticileri belirli aşırı hava olaylarının maliyetinin bir kısmını ödemeye zorlamayı amaçlayan yeni tür bir davanın hedefi oldu.
Brezilyalı sivil toplum kuruluşu Instituto Preservar'ın avukatı Thales Miola, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Shell'i seçtik çünkü sembolik bir şirket. Tüm kriterleri karşılıyor" dedi.
Cuma günü, kuruluş ve federal savcılar, Güney Amerika'nın en büyük ülkesindeki Shell iştirakine karşı ortaklaşa bir dava açtı.
Yetkililer, 2024 yılında Brezilya'nın güneyinde meydana gelen ve yaklaşık 200 kişinin ölümüne, yarım milyon insanın yerinden edilmesine ve yaygın yıkıma yol açan felaket için 108 milyon dolara eşdeğer tazminat talep ediyorlar.
Şimdiye kadar, felaketle ilgili açılan tek davalar kamu otoritelerini hedef almıştı.
Shell, Brezilya'nın en büyük petrol şirketi değil; bu unvan devlet kontrolündeki Petrobras'a ait, ancak şirket onlarca yıldır ülkede faaliyet gösteriyor ve küresel ısınmaya olan katkısı belgelenmiş durumda; Miola bunun "tek bir şirket için çok büyük bir miktar" olduğunu belirtti.
Davada atıfta bulunulan düşünce kuruluşu Carbon Majors'ın tahminlerine göre Shell, fosil yakıt ve çimento üretiminden kaynaklanan küresel karbondioksit emisyonlarının yüzde 2,02'sinden sorumlu tutuluyor.
Bu emisyonların büyük kısmı, şirketin üretip sattığı hidrokarbonların yakılmasından kaynaklanıyor. Shell’in payı Petrobras’ın payının üç katından fazla.
Yasal argümanın merkezinde, Nature grubuna ait bir dergide yayınlanan ve iklim değişikliğinin 2024 yılındaki aşırı yağışları yüzde 12 oranında şiddetlendirdiğini tahmin eden bir atıf araştırması yer alıyor.
Davacılar, Shell'in küresel emisyonlara katkısı oranında bu ek şiddetin bedelini ödemesini istiyor: Yüzde 12'lik artışın yüzde ikisi.
Miola, "Brezilya'da ilk kez büyük bir karbon şirketine karşı atıf bilimini kullanıyoruz" dedi ve ekledi: "Shell'i seçmek, diğer şirketlerin yakın gelecekte dava edilmesini engellemez."
Filipinler'de de davacılar, Shell'in geçmişi ve büyüklüğü nedeniyle ödeme yapmasını istiyor.
Aralık 2021'de, yerel olarak Odette olarak bilinen Rai Tayfunu birkaç adayı kasıp kavurdu. 400'den fazla insan öldü ve yüz binlerce insan evsiz kaldı. Bu, ülkenin tarihindeki en kötü felaketlerden biriydi.
Dört yıl sonra, 2025'te sivil toplum kuruluşları tarafından desteklenen yaklaşık 100 sağ kalan kişi, şirketin merkezinin bulunduğu Birleşik Krallık'ta Shell'e karşı dava açtı.
Avukatlar davalarını şirketin "tarihi karbon emisyonlarına" ve iklim bilimcilerin siklonları şiddetlendirdiğini gösterdiği bu emisyonlar ile küresel ısınma arasındaki bağa dayandırıyorlar.
Londra'daki davayı yürüten Hausfeld hukuk bürosundan avukat Greg Lascelles, davacıların ek bir ağırlaştırıcı faktöre dikkat çektiğini belirtti: Shell'in "iklim değişikliğinin nedenleri ve etkileri konusunda yanlış bilgilendirme geçmişi."
"Odette davası" kampanyacısı Madeleine Lynch, "Shell'in fosil yakıtların küresel ısınmaya katkıda bulunduğunu 1960 gibi erken bir tarihte bildiğine dair çok fazla kanıt var" dedi.
Dava, bunun Filipin yasaları kapsamında ihmal teşkil ettiğini savunuyor.
Brezilya'daki dava da Shell'in, fosil yakıtların sera gazı emisyonlarını ve küresel ısınmayı artırmadaki rolünü kabul eden 1986 tarihli dahili bir şirket raporu da dahil olmak üzere geçmiş siciline atıfta bulunuyor.
Shell henüz bir açıklama yapmadı