Yapay zekanın karbon ayak izi, önümüzdeki ay Türkiye'de düzenlenecek olan COP31 iklim zirvesinde mercek altına alınacak.
Paris – Yapay zeka, teknolojiye güç sağlayan veri merkezlerinin büyüyen karbon ayak izine ilişkin endişeler nedeniyle iklim tartışmalarında tartışmalı bir konu haline geldi.
Bu mesele, önümüzdeki ay Türkiye'de yapılacak COP31 iklim zirvesinde odak noktası olacak; zirve ev sahipleri "iklim açısından sorumlu yapay zekayı" teşvik edeceklerini belirtiyorlar.
Ancak teknolojinin çevresel etkisinin yanı sıra insanlığın varlığına yönelik varoluşsal bir tehdit oluşturabileceği korkuları, iklim değişikliğiyle mücadelede bir araç olma potansiyelini gölgede bıraktı.
Fırtına tahminlerinin iyileştirilmesinden endüstriyel emisyonların izlenmesine ve yenilenebilir enerjinin optimize edilmesine kadar yapay zeka geniş bir uygulama yelpazesinde devreye sokuluyor.
Uzmanlara göre, bu uygulamaların birçoğu OpenAI'ın ChatGPT'si veya Anthropic'in Claude'u gibi genel amaçlı dil modellerine kıyasla çok daha az enerji tüketiyor.
Uluslararası Enerji Ajansı'ndan (IEA) yapay zeka uzmanı Siddharth Singh, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Veri merkezleri bir zorluk olarak karşımıza çıktı... Bütün bunların enerji sistemi, enerji sektörü ve iklim için ne anlama gelebileceğine dair gerçek endişeler var" dedi.
Singh, "Aynı zamanda yapay zeka bir araç olduğu için bir fırsattır. Her şey onun nasıl devreye sokulduğuna bağlı" diye konuştu.
Karmaşık enerji sistemlerinde elektrik şebekelerini daha verimli hale getirmek için halihazırda kullanılan yapay zeka, operatörlerin güneş ve rüzgar enerjisinin değişkenliğini yönetmesine yardımcı oluyor.
Teknoloji; bulut örtüsü, güneş ışığı ve rüzgarın yerelleştirilmiş tahminlerini üreterek şirketlerin yenilenebilir enerji üretimini daha doğru bir şekilde öngörmesini sağlıyor.
Singh, bunun şebekenin kaldıramaması nedeniyle belirli elektrik türlerinin azaltılması uygulaması olan "üretim kesintisi" (curtailment) miktarını sınırlamaya yardımcı olabileceğini söyledi.
IEA'ya göre bu teknoloji, ulaşımdan sanayiye ve binalara kadar ekonominin genelinde yaygınlaştırılırsa, 2035 yılına kadar Endonezya'nın yıllık enerji talebine eşdeğer 13.5 ekajoule enerji tasarrufu sağlayabilir.
Singh, emisyon azaltımlarının örneğin yapay zeka kullanılarak bir çamaşır makinesinin güneş elektriğinin bol olduğu zamanda çalışacak şekilde programlanmasıyla yapılabileceğini söyledi.
Çevresel teknoloji kar amacı gütmeyen kuruluşu WattTime, şirketlerin elektrikli araçlarını, telefonlarını veya diğer cihazlarını enerjinin daha temiz güç kaynaklarından geldiği dönemlere göre zamanlamalarına yardımcı oluyor.
WattTime kurucu ortaklarından Gavin McCormick, "Yapay zekanın çok iyi olduğu şeylerden biri tahmin yapmaktır" dedi.
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) Genel Direktörü Florian Pappenberger, yapay zekanın çok daha hızlı bir şekilde yüksek kaliteli projeksiyonlar üreterek hava tahminlerini dönüştürdüğünü söyledi.
Pappenberger AFP'ye verdiği demeçte, "Yapay zeka, artık havayı çok daha hızlı, gerçekten yüksek bir beceriyle ve yüksek performansla tahmin edebileceğiniz anlamında hava tahminlerinde gerçekten devrim yarattı" dedi.
Pappenberger, yapay zeka tahminlerinin hâlâ fizik tabanlı modellere dayandığını, aynı zamanda ECMWF'nin geleneksel olarak 10 yılda başarabileceği şeyi iki yılda başarmasını sağladığını belirtti.
Ayrıca geleneksel yöntemlere göre çok daha ucuz olması, ECMWF'nin daha fazla tahmin üretmesini sağlıyor.
Teknoloji erken uyarı sistemlerini de geliştirebilir.
ABD'li teknoloji devine göre, bir Google sistemi 150'den fazla ülkede nehir taşkınlarını yedi gün öncesine kadar tahmin edebiliyor.
Pappenberger, yapay zekanın insanları değiştirmekten ziyade, "bizi daha da iyi olmak veya her zamankinden daha iyi şeyler yapmak için süper güçler vermeye benzediğini düşünüyorum" dedi.
Uydular ve yapay zeka aynı zamanda bireysel tesislerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarını tespit etmek için de kullanılıyor.