PAKİSTAN, programı kapsamındaki dördüncü gözden geçirmeyi tamamlayarak IMF ile personel seviyesinde bir anlaşmaya vardı. Makroekonomik istikrar yolundaki ilerlemelerle birlikte Genişletilmiş Fon Kolaylığı'nın (EFF) uygulanması planlandığı gibi ilerliyor. Temel meydan okuma, bu kazanımları sürdürülebilir bir büyümeye dönüştürmektir.
Bu zorlu geçiş sürecini rayından çıkarabilecek siyasi ve idari kesintilerden kaçınılmalıdır. Mali açığın GSYİH'ye oranı yüzde 2,6 seviyesinde kontrol altına alındı. Birincil fazla, eyaletlerin nakit fazlaları ve federal bütçeye sağlanan istisnai hibelerin desteğiyle güçlendi. Küresel fiyatlardaki artışın ortasında petrol vergilerinin yükseltilmesi enflasyonist baskıyı artırsa da gelir hedeflerine ulaşıldı. Dış cari işlemler dengesi, düşen mal ihracatına rağmen, büyük ölçüde beklenenden güçlü gelen işçi dövizleri sayesinde genel olarak dengede kaldı.
Egemen kredi notları, 2006-2007 seviyelerinin altında kalmaya devam etse de iyileşti. Uzun vadeli finansman için küresel sermaye piyasalarına erişim yeniden sağlandı ve Panda tahvilleri gibi enstrümanlarla çeşitlendirme süreci başladı. Yabancı portföy girişleri toparlandı ancak Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) hayal kırıklığı yaratmaya devam ediyor. ABD Hazine Bakanlığı ile önerilen 10 yıllık Döviz İstikrarı Kolaylığı (Exchange Stabilisation Facility) üzerindeki görüşmeler sürerken, ABD Ticaret Temsilciliği ile tarife indirimine yönelik müzakereler henüz sonuçlanmadı.
Borçlanmak yerine serbest piyasadan dolar satın alınarak biriktirilen döviz rezervleri, 2023 mali yılında görülen 4,3 milyar dolarlık dip seviyeden artarak üç aylık ithalatı karşılar hâle geldi; bu durum döviz kurunun istikrar kazanmasına ve ödemeler dengesinin güçlenmesine yardımcı oldu.
Dış kamu borcu GSYİH'nin yüzde 25'ine geriledi; kısa vadeli borcun payı, kısmen Suudi Arabistan'a ait bir mevduatın üç yıllık bir kolaylığa dönüştürülmesiyle yüzde 24'ten yüzde 16'ya düştü.
Yine de sıradan vatandaşlar çok az bir iyileşme görebiliyor. Yoksulluk, işsizlik, zayıf kamu hizmetleri, adil olmayan vergilendirme, müdahaleci düzenlemeler ve yüksek enerji fiyatları haneleri ile işletmeleri kısıtlıyor. Tasarruf ve yatırımlar zayıf, ihracat ise büyümeyi sürdürecek dinamizmden yoksun. Enflasyonu yeniden tetiklemeden veya dış dengeyi sarsmadan üretim kapasitesini, istihdamı ve ihracatı artırmalıyız. Bu durum, yapısal reform gündeminin tamamlanmasını gerektiriyor. Federal ve eyalet hükümetleri küçültülmeli, kamu hizmetleri uzman alımı ve daha iyi teşviklerle profesyonelleştirilmeli ve kamu yönetimi dijitalleştirilmelidir. FBR (Federal Gelir İdaresi), kurallara uyan vergi mükelleflerini yük altında bırakmak yerine vergi tabanını genişletmelidir; eyaletler tarımsal gelir ve emlak vergilerini etkin bir şekilde uygulamalıdır. Enerji ve buğday piyasaları, yoksul haneler için BISP (Benazir Gelir Desteği Programı) korumasıyla birlikte daha rekabetçi hale getirilmelidir.
KİT'lerin (Kamu İktisadi Teşebbüsleri) yeniden yapılandırılması ve özelleştirilmesi, İhracatı Kolaylaştırma Şeması'nın reforme edilmesi, Ulusal Tarife Politikası'nın uygulanması ve küçük işletmeler, çiftçiler, kadın girişimciler ile konut sektörü için finansal erişimin genişletilmesi aynı derecede önem taşımaktadır. İhracat finansmanı ve sigortası yeni ihracatçılara ulaşmalıdır. Gecikmeler veya geri adımlar; yatırımı, istihdamı ve rekabet gücünü zayıflatarak büyük emeklerle elde edilen istikrarı tehlikeye atacaktır. Uzun süredir geciken altyapı projeleri ilerlemelidir — Karaçi-Pevaşar ML-1 demiryolu, Sukkur-Haydarabad otoyolu, petrol boru hattı uzantıları, petrol rafinerisi yükseltmeleri, Quetta-Zhob otoyolu, beş özel sanayi bölgesi ve Karaçi Çember Demiryolu'nun yenilenmesi. Beceri geliştirme süreçleri bu yatırımları tamamlamalıdır.
Pakistan, kriz yönetiminden sürdürülebilir büyümeye geçişin ortasındadır.
Endüstriyel, otomotiv ve stratejik ticaret politikaları h