Danimarka, Başkan Donald Trump'ın adada petrol, gaz ve maden çıkarımının yakında başlayacağını iddia etmesi üzerine, ABD'nin Grönland'daki kaynak arama faaliyetlerinin adanın yasalarına saygı duymasını talep etti.
Danimarka Dışişleri Bakanlığı Çarşamba günü yaptığı açıklamada, geçen ay Danimarka, Grönland ve ABD arasında varılan anlaşmanın çıkarım kurallarını değiştirmediğini yeniden teyit etti.
Bakanlık, anlaşmanın Grönland'daki doğal kaynaklara erişim konusunda ABD'li yatırımcılara diğer NATO ve AB ülkelerindeki yatırımcılara kıyasla "hiçbir imtiyazlı muamele tanımadığını" belirtti.
ABD Başkanı Trump, Truth Social üzerinden yaptığı bir paylaşımda, yarı özerk Danimarka bölgesini "yeni ve güzel Grönland'ımız" olarak nitelendirdi.
Herhangi bir detay vermeyen Trump, "Büyük Ölçekli Petrol, Gaz ve Maden Arama Çalışmaları başlamak üzere" diye yazdı.
Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, 22 Eylül'de New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında 10 sayfalık anlaşmayı imzalayarak Trump'ın Grönland'ı kontrol etme tehditleri etrafında aylardır süren gerilimi sonlandırmıştı.
Anlaşma, ABD'nin Kuzeybatı Grönland'daki uzak bir ABD askeri tesisi olan Pituffik Uzay Üssü'ndeki faaliyetlerini "modernize etmesine ve genişletmesine" olanak tanıyor.
Anlaşma ayrıca, Danimarka'nın egemenliğini ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını yeniden teyit ederken, iki yeni askeri üssün ve Trump'ın "Altın Kubbe" füze savunma sisteminin önünü açtı.
Anlaşma, madencilik veya sondaj için herhangi bir hak tahsis etmedi.
Grönland, 2021 yılında uranyum madenciliğini ve gelecekteki tüm petrol aramalarını yasaklamıştı.
Hükümet, Teksas merkezli bir şirket olan Greenland Energy'nin yasaktan öncesine ait ruhsatları kullanıp kullanamayacağını inceliyor.
Şirket Ağustos ayında yaptığı açıklamada, Grönland'ın doğu kıyısında henüz test edilmemiş bir havzada, kendi ruhsatı bulunmamasına rağmen 2027 yılında petrol sondajı yapmayı planladığını duyurmuştu.
Danimarka güvenlik politikası danışmanı Jacob Kaarsbo, Trump'ın açıklamalarının, Grönland'ı kontrol etme arzusunun değişmediğinin bir işareti olabileceğini söyledi.
Kaarsbo, "Trump yönetimi ile Danimarka arasındaki bu anlaşmayı, Trump'ın niyetlerini değiştiren bir şey olarak görmek son derece tehlikelidir" dedi.
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Mikkel Olesen, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, madencilik ve arama haklarına ilişkin detayların belirsizliğini koruduğunu ve çoğunlukla ABD tarafı gelen bilgilerin "şüpheyle karşılanması" gerektiğini söyledi.
Roma'daki NATO Savunma Koleji'nde araştırmacı olan Richard Weitz ise Trump'ın istediğinden "geri adım attığını ve daha azına razı olduğunu", ancak yine de "resmi ilhak dışında istediği hemen hemen her şeyi elde ettiğini" belirtti.