ISEAS - Yusof Ishak Enstitüsü'nden bir akademisyene göre, Hürmüz Boğazı krizi, ithal enerji faturaları ve sosyal sübvansiyonlar şiştikçe mali kaynakları tüketti.
SİNGAPUR: Hürmüz Boğazı, ABD'nin 28 Şubat'ta İran'a saldırmasından bu yana kesintiye uğramış durumda. Krizin süresi, her türlü enerji kaynağının ve türevlerinin tedarikinde eşi benzeri görülmemiş bir aksamaya neden oldu. Petrol ve gaz fiyatlarındaki keskin artışlar geniş bir alana yayılarak enflasyonu körükledi.
Güneydoğu Asya, ham petrol ithalatının yarısından fazlası için Körfez bölgesine güveniyor; Filipinler ve Vietnam'da bu oran yüzde 90'ı aşıyor. Yedi ay geride kalmışken ve krizin sonu görünmezken, bölgenin ekonomik olarak nasıl bir seyir izlediğini değerlendirmek ve maliyetleri hafifletmek için uygulanan politikaların etkinliğini ölçmek tam zamanıdır.
Enerji ithal eden ülkeler için (Brunei ve Malaysia hariç tümü) makroekonomik aktarım mekanizması, ithalat fiyatlarının ihracat fiyatlarına göre artmasıyla bir dış ticaret haddi bozulmasıyla başlar. Bu durum, bir ülkenin uluslararası ticaret ve yatırım akışlarının genel durumundaki bozulmayı ve döviz rezervlerindeki düşüşü yansıtarak ödemeler dengesini hemen baskı altına alır.
Devam eden çalkantı, ithal enerji faturaları ve sosyal sübvansiyonlar kabardıkça mali kaynakları da tüketti. Yedi ayın ardından Kamboçya, Laos, Myanmar ve Doğu Timor gibi daha yoksul ülkeler ve özellikle En Az Gelişmiş Ülkeler (LDC), ithalat kapasitelerini sınırlayan azalan döviz rezervleriyle karşı karşıya kalıyor.
CNA GamesGuess WordCrack the word, one row at a timeBuzzwordCreate words using the given lettersMini SudokuTiny puzzle, mighty brain teaserMini CrosswordSmall grid, big challengeWord SearchSpot as many words as you canShow MoreShow LessYerel para birimleri değer kaybetme baskısı altına girebilir; bu da ithalat fiyatlarını yükseltir ve enflasyonu şiddetlendirebilir. Ekonomik durgunluk ile daha yüksek işsizliğin yanı sıra daha yüksek enflasyonun oluşturduğu iki katlı tehlike olan stagflasyonla sonuçlanan kısır bir döngü ortaya çıkabilir.
Yerel para birimleri değer kaybetme baskısı altına girebilir; bu da ithalat fiyatlarını yükseltir ve enflasyonu şiddetlendirebilir. Ekonomik durgunluk ile daha yüksek işsizliğin yanı sıra daha yüksek enflasyonun oluşturduğu iki katlı tehlike olan stagflasyonla sonuçlanan kısır bir döngü ortaya çıkabilir.
Şimdiye kadar Güneydoğu Asya'nın çoğunda ekonomik büyüme güçlü kaldı. Bunun nedeni, yapay zeka patlamasının, özellikle Malezya, Tayland, Singapur ve Vietnam olmak üzere elektronik tedarik zincirinde yer alan ülkelere devasa bir büyüme enjeksiyonu sağlamış olmasıdır.
Bu ülkeler ayrıca ABD tarifelerini en aza indirmek için Çin'den taşınan tedarik zincirleriyle ilişkili yatırımlardan da faydalandı. El Nino'nun tarım üzerindeki olumsuz etkisi gibi olumsuz faktörlerin yanı sıra bu büyüme destekleyicilerinin varlığı, ABD-İran çatışmasının ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin değerlendirilmesini karmaşıklaştırmaktadır.
Asya Kalkınma Bankası (ADB), Güneydoğu Asya bölgesi için Aralık 2025'te 2026 yılı büyümesini yüzde 4,4 olarak tahmin etmişti, ancak şimdi büyümenin yüzde 4,7'ye ulaşacağını öngörüyor. Bu yukarı yönlü revizyon, yapay zeka patlamasının çatışma ve El Nino'nun olumsuz etkilerini fazlasıyla telafi ettiğini göstermektedir.
Aynı zamanda krizin bir büyüme şokundan ziyade bir refah şoku olduğunu, enflasyonun satın alma gücünü düşürdüğünü, özellikle düşük gelirli hanelerin alım gücünü azalttığını ve zengin-fakir uçurumunu genişlettiğini vurgulamaktadır.
2025 ile 2026 tahmini arasında, gelişen Güneydoğu Asya'nın (Singapur hariç) büyümesinin, keskin bir artışa rağmen yalnızca çok az değişmesi bekleniyor.