Çin ekonomisi konusunda uzman önde gelen bir isme göre dünya; yapay zeka, biyoteknoloji ve robot ihracatının tetikleyeceği ve mevcut dalgadan çok daha sert vurabilecek bir "Çin Şoku 3.0" dalgasının eşiğinde.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel'de kıdemli araştırmacı ve yatırım bankası Natixis'in Asya-Pasifik baş ekonomisti olan Alicia Garcia-Herrero, Çarşamba günü Washington merkezli Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü (PIIE) tarafından düzenlenen sanal bir panelin ardından Taipei'den South China Morning Post'a yaptığı açıklamada, "Zaten Çin şoku 3.0'ın başlangıç noktasındayız" dedi.
Üçüncü dalganın hem donanım hem de yazılımı kapsayan yapay zekanın yanı sıra biyoteknoloji ve robot teknolojisi etrafında şekilleceğini belirtti.
Garcia-Herrero röportajda, Çin'in gelişmiş çip ithalatçısı konumunu korumasına rağmen kendi yapay zeka donanım ve yazılımını geliştirdiğini ve iç talep karşılandığı anda bunları ihraç etmeyi planladığını söyledi. Bu ihracatın, paket halinde sunulan veri merkezi ve bulut hizmetleriyle birlikte gelebileceğini, ardından insansı ve endüstriyel robotların eklenebileceğini ve bunun mevcut şokun ötesine geçen bir sarsıntı yaratacağını ifade etti.
Garcia-Herrero, "Somutlaşmış yapay zekayı, insansı robotları veya endüstriyel robotları düşündüğünüzde, bunun mevcut şokun ötesinde ne kadar devasa bir sarsıntı olacağını bir hayal edin" dedi.
Panelde konuşan Garcia-Herrero, Çin'in ucuz enerjisinin ülkeye dünyanın en düşük bilgi işlem maliyetlerini sağlayacağını, bunun da rekabet gücünü sanayi mallarının ötesine taşıyarak hizmetler sektörüne ulaştıracağını söyledi. Çoğunlukla ithalata kapalı olan ancak her alanda rekabetçi devasa bir ekonominin "son derece makul" olması gerektiğini savundu.
"Çin şoku" terimi, Pekin'in 2001 yılında Dünya Ticaret Örgütü'ne katılmasıyla birlikte Çin'den gelen ithalattaki artışı ABD'deki imalat sanayi istihdam kaybı ve fabrika kasabalarının çöküşüyle ilişkilendiren Amerikalı ekonomistler David Autor, David Dorn ve Gordon Hanson tarafından popülerleştirilmişti.
"2.0" dalgası 2018 civarında başlasa da bazıları bunu 2020'lere tarihlendiriyor ve bu dalga, otomobiller ile makineler dahil olmak üzere daha gelişmiş imalat sektörü tarafından yönlendiriliyor.
Avrupalı ve Amerikalı yetkililer Çin'i, iç ve dış talebin kaldırabileceğinden çok daha fazlasını ürettiği anlamına gelen aşırı kapasiteye sahip olmakla ve bu fazlalığı düşük fiyatlarla ihraç etmekle suçluyor.
Çin bu iddiaları reddetti. Ticaret Bakanlığı tarafından 28 Temmuz'da yayımlanan "Çin'in Sözde Aşırı Kapasite Sorununa İlişkin Tutumu" başlıklı politika belgesinde, Pekin'in asla kasıtlı olarak ticaret fazlası peşinde koşmadığı ve ihracatının sübvansiyonlar veya zayıf iç talep tarafından değil, inovasyon ve reformla yönlendirildiği belirtildi.
Belgede, "Endüstriyel sübvansiyonlar ile aşırı kapasite arasında zorunlu bir bağ yoktur" denildi.
Gümrük verilerinin Çarşamba günü açıkladığına göre, Çin'in ticaret fazlası yılın ilk dokuz ayında 938,11 milyar dolara ulaştı ve bu durum ülkeyi geçen yılın rekoru olan 1,189 trilyon doları geçme yolunda tutuyor. Eylül ayında ihracat bir önceki yıla göre yüzde 36,3 artarken, ülkenin hem ABD hem de Avrupa Birliği (AB) ile olan aylık fazlaları 34 milyar doları aştı.
7 Ekim'de Paris'te ABD ve aralarında AB'nin de bulunduğu diğer 14 ekonomi, elektrikli araçlar, bataryalar, kimyasallar, çipler ve güneş enerjisi dahil olmak üzere yapısal aşırı kapasite sektörlerinde eylem taahhüt eden bir bildiriyi imzaladı.
Çin imzacılar arasında yer almadı. Analistler bu hamleyi, Washington ve Brüksel'in Pekin'e baskı yapmak amacıyla "çok taraflı bir koalisyon" oluşturma çabası olarak nitelendirdi.
PIIE etkinliğindeki panelistler nasıl yanıt verileceği konusunda farklı görüşlere sahipti. Kanada'daki Queen's University'de hukuk doçenti olan Nicolas Lamp, Batı'nın argümanlarını savundu.