SAN SALVADOR.– El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele, Salı günü yaptığı şaşırtıcı bir duyuruda, Orta Amerika ülkesinde dört buçuk yıldır yürürlükte olan olağanüstü hal rejimi altında insan hakları ihlalleriyle ilgili uluslararası eleştirilerin ortasında, ülkedeki mahkumların yaklaşık yarısına erken ve koşullu tahliye sunacak bir plana sahip olduğunu açıkladı.
Devlet başkanı bir basın toplantısında, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiği gün yaptığı açıklamada, "Bizim bir planımız var ve bu plan, El Salvador'da çetelerle iş birliği yapmış olan ve cezaevinde bulunan mahkumların daha doğrusu yaklaşık %50'sinin erken tahliyesiyle faydalanmasını sağlayacaktır" dedi.
Bukele, "Evet, suç işlemiş birçok insan var ancak bu suç çetelerle iş birliği yapmaktı. Hapiste olmayı hak ediyorlar ancak çetelerle iş birliği yapmanın olağan dışı olmadığı bir ülkeden geliyoruz. İş birliğinin hangi düzeyde olduğuna dair bir kriter belirledik. Eğer ne bileyim, polisin geldiğini haber vermek için iş birliği yaptıysa, suçludur; ancak ne kadar suçludur?" şeklinde konuştu.
Bukele, "Çete ile iş birliği yapan herkesi yakalamaya kalksaydık, nüfusun %20'sini tutuklamamız gerekirdi" diye açıkladı.
Ayrıntıya girmeyen devlet başkanı, izleme eşliğinde erken cezaları tanımlamak için bu kriteri uygulamayı planladıklarını belirtti.
Mart 2022'den bu yana yürürlükte olan ve suç oranlarını tarihi dip seviyelere düşüren olağanüstü hal kapsamında yaklaşık 93.000 kişi hapsedildi; ancak sivil toplum kuruluşlarına (STK'lar) ve bir BM uzmanlar grubuna göre bu durum insanlığa karşı suçlara yol açtı.
Bukele, kabine üyelerinin olağanüstü halin "hata payı" olarak nitelendirdiği 8.000 masum insanın serbest bırakıldığını söyledi. İnsan hakları örgütleri ayrıca olağanüstü hal döneminde 6.000'den fazla şikayet kaydetti ve gözaltında en az 575 kişinin ölümünü belgelendirdi.
Devlet başkanı, İspanyol yatırımları hakkındaki bir basın toplantısında, kardeşi Ibrajim Bukele'nin nisan ayında X sosyal medya platformunda yaptığı paylaşımlar hakkında soru soran bir gazeteciye yanıt verirken bu "erken tahliye" planını açıkladı. Kardeşi, tutukluların vakalarını değerlendiren ve "Birinci Hanım'ın Ofisi"nin katılımıyla "Savcılık, Adalet Bakanlığı ve Cezaevleri ile el ele çalışan" "bağımsız bir komisyon" olduğunu iddia etmişti.
Devlet başkanı, "Sanırım onun söylemek istediği (...) bizim hapiste suçlu olmayan hiçbir insanı tutmak niyetinde olmadığımızdır" diyerek savunma yaptı.
Kardeşinin bu plan veya komisyondaki rolü sorulduğunda Bukele, herhangi bir rolü olmadığını belirtti. Ayrıca yeni komisyonun Anayasa'nın öngördüğü şekilde hakimler sistemine veya Cumhuriyet Başsavcılığına bağlı olmadığını, bir tür "üçüncü adalet biçimi"ne dayandığını belirtti.
Sürgündeki Cristosal STK'sının yasal direktörü Abraham Abrego, AFP ajansına yaptığı açıklamada, tutuklanan masum kişilerin davalarının gözden geçirilmesinin insan hakları gruplarının sürekli bir talebi olduğunu söyledi. Ancak suçluluğu belirlemenin Yürütme'ye değil adalet sistemine ait olduğunu belirterek; Bukele'nin olası lehtarları masum olduklarını kabul etmek yerine "çete iş birlikçileri" olarak adlandırmasını eleştirdi. Seçimlerde üçüncü bir döneme