Daha az ve daha pahalı uçuşlar. Navlun ek ücretleri. Stok biriktiren üreticiler. Hatta iflaslar.
Amerikan şirketleri için, Başkan Donald Trump'ın ticaret politikaları kapsamında uygulanan gümrük vergileri, İran savaşı kaynaklı yükselen yakıt fiyatları ve şimdi de artan faiz oranlarının birleşimi, yöneticileri zorlu kararlar almaya zorluyor.
Britt, Iowa'daki 25 kişilik Original Saw Co. adlı ahşap ve metal işleme endüstriyel testereleri üreten işletmesinin sahibi Allen Eden, alüminyum, çelik ve temel parçalardaki fiyat artışlarıyla boğuşurken elinde fazladan stok tutmaya çalışıyor.
Bir örnek: Testere motorlarında kullanılan "küçük bir braketin" fiyatı bu yaz iki katından fazla artarak 42 dolardan 87 dolara yükseldi.
Eden, CNBC'ye verdiği demeçte, "Bu korkunç bir durum. İleride temin edip edemeyeceğimizi bilmediğim için elimde daha fazla malzeme tutmaya çalışıyorum" dedi.
İmalat, ulaşım ve perakende sektörlerindeki işletmeler için bu üçlü bir sıkıştırma: Gümrük vergileri hammadde ve ürünleri daha pahalı hale getiriyor. Yüksek yakıt fiyatları, üretim ve nakliye maliyetlerini yukarı çekiyor. Artan faiz oranları ise işletmelerin faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duydukları stok ve ekipmanı finanse etmelerini daha maliyetli kılıyor.
Çok az sektör bu baskılardan tamamen muaf olsa da, orta ölçekli üreticiler özellikle dar bir kıskaçta kalmış durumda. Artan çelik ve yakıt maliyetleri, bu şirketleri söz konusu giderlerin en azından bir kısmını daha yüksek fiyatlarla müşterilere yansıtmaya zorluyor ve bu da son birkaç yılın inatçı enflasyonunu beslemeye yardımcı oluyor.
Ancak enflasyonu dizginlemek için Federal Rezerv, üç yıl içinde ilk kez faiz oranlarını artırdı ve bu yıl bir artışın daha mümkün olduğunun sinyalini verdi. Bu durum, yüksek girdi maliyetleri ve kamyon taşımacılığında kullanılan dizel fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasıyla kâr marjları daralan işletmelerin, stoklarını finanse etmesini ve büyüme için borçlanmasını daha pahalı hale getiriyor.
İşletme sahibi, hem Home Depot gibi dev perakendecilere hem de doğrudan küçük ve orta ölçekli üreticilere satılan Eden'in testerelerindeki fiyat artışlarının kaçınılmaz göründüğünü belirtti.
Yaşanan acı eşit dağılmıyor. JPMorgan Chase küresel strateji başkanı Dubravko Lakos-Bujas'ın 14 Eylül tarihli notuna göre, küçük şirketler genellikle kısa vadeli kredilere güvendikleri için Fed faiz artışları maliyetlerine daha doğrudan yansıyor.
Lakos-Bujas'a göre, büyüklükten bağımsız olarak, imalat ve ekipman tedarikçileri, kamyon filoları dahil lojistik firmaları ve ticari gayrimenkul gibi sermaye yoğun sektörler, yükselen faiz ortamında daha fazla zarar görüyor.
Ernst & Young'ın küresel danışmanlık kolu EY-Parthenon'un baş ekonomisti Gregory Daco, "Yüksek faiz oranları ve yüksek yakıt fiyatlarının birleşimi, her ikisine de yoğun maruz kalan sektörlerin ateş hattında ilk sırada olduğu anlamına geliyor" dedi.
Daco, "Her türlü imalat sektörü, yüksek yakıt fiyatlarına orantısız bir şekilde maruz kalacaktır" diye ekledi.
Artan yakıt ve emtia maliyetleri hem malzeme üreticilerini hem de hizmet verdikleri perakendecileri zorladı.
Endüstri devi Eastman Chemical'ın CEO'su Mark Costa, Mayıs ayında yaptığı açıklamada, faiz oranları ve enflasyonun birleşik etkisinin sektörünü köşeye sıkıştırdığını söyledi. Eastman; tıbbi cihazlar, hayvan yemi ve araba ön camları gibi çeşitli ürünlerde kullanılan plastikleri, katkı maddelerini ve diğer malzemeleri üretiyor.
Fox Business'ta konuşan Costa, "Herkesin sırtı duvara dayalı ve bu artışları absorbe edecek hiçbir alanı yok. Herkes çok hızlı bir şekilde, 20 yıldır gördüğümden daha hızlı fiyat artırıyor" dedi.
Perakende tarafında ise Home Depot CFO'su Richard McPhail geçen ay yaptığı açıklamada, enerji ve hammadde maliyetlerinden kaynaklanan beklenmedik baskının, 730 milyon dolarlık gümrük vergisi iadesinin faydasını "tamamen dengeleyeceğini" belirtti.
Geçen hafta bir konferansta konuşan McPhail, "Şu anda çok fazla belirsizlik var... Enflasyonu, faiz oranlarını, yakıt fiyatlarını düşünün" dedi.
En ağır darbeyi alanlar arasında yerli otomobil tedarik zincirindeki üreticiler bulunuyor.
Detroit banliyösünde bulunan özel bir otomobil parçası üreticisi olan Lucerne International, ABD'deki üretim faaliyetlerini durdurdu ve geçen yıl Michigan'da 50 milyon dolarlık bir alüminyum dövme tesisi kurma planlarını iptal etti.
Lucerne CEO'su Mary Buchzeiger, alüminyum dahil hammadde ve bitmiş parça maliyetlerinin artışına atıfta bulunarak, "Trump'ın 2.0 gümrük vergilerinin başlaması, küresel tedarik zincirlerimizde gerçekten delikler açtı ve maliyetleri önemli ölçüde artırdı" dedi.
Hala yurt dışında üretim yapan Buchzeiger, ABD operasyonlarını diğer şirketler için "çok daha iyi kâr marjları" sunan depolama, dağıtım ve gümrük vergisi hafifletme çözümlerine kaydırdığını söyledi.
Otomotiv tedarikçileri ticaret birliği MEMA'nın CEO'su Paul McCarthy, "Tedarikçiler için kâr marjı baskısı olduğu şüphesiz. Bir kısmını absorbe etmeye çalışıyoruz... ve bir kısmı da mecburen yansıtılıyor" dedi.
Danışmanlık firması Berylls by AlixPartners'a göre, ilk 100 otomotiv tedarikçisi için faiz ve vergi öncesi kazançlarla ölçülen büyüme, 2021'de %6'nın üzerindeyken geçen yıl %4,2'ye düştü. İlk 10 otomobil üreticisi arasında ise bu rakam 2022'de yaklaşık %8 iken %5,2'ye geriledi.
Tüm otomotiv şirketleri ek maliyetleri yönetmeyi başaramadı. Ford, GM, Volkswagen ve Stellantis gibi otomobil üreticilerine parça tedarik eden İspanyol otomobil parçası üreticisi Grupo Antolin, Temmuz ayında ABD'de Bölüm 15 iflas koruması başvurusunda bulundu. Şirket, yeniden yapılanma gerekçeleri olarak gümrük vergilerini, artan hammadde ve enerji maliyetlerini ve tedarik zinciri aksaklıklarını gösterdi.
S&P 500 endeksini dolduran teknoloji ve finans şirketleri gibi kurumsal dünyanın devleri ise daha iyi durumda. Bu firmalar genellikle daha fazla nakit rezervine sahip ve uzun vadeli borçlanıyorlar, bu da onları yüksek faiz oranlarının etkisinden bir nebze olsun koruyor.
Çoğu büyük şirket, borçlanma maliyetleri çok daha fazla yükselene kadar gelişmeye devam edebilir. JPMorgan'dan Lakos-Bujas'ın 80 yıllık verilere dayanarak belirttiğine göre, asıl acı 10 yıllık Hazine tahvilinin getirisi şu anki %5 seviyesinden %6'ya ulaştığında hissedilecek.
Borçlanma maliyetlerinin daha uzun süre yüksek kalması bekleniyor. Trump'ın isteklerine karşı Fed gösterge faiz oranını yükseltmeye zorlayan kalıcı enflasyon ve ABD hükümetinin yoğun borçlanması, faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam ediyor.
Kurumsal Amerika genelinde şirketler bu şoklarla farklı şekillerde mücadele ediyor. Ayrım tek bir soruya dayanıyor: Kimin fiyatlandırma gücü var?
Bazı sektörler, artan maliyetleri tüketicilere kolayca yansıtabileceklerini öğrendi, bazıları ise bir çıkmazın içinde: Eğer fiyatları çok fazla artırırlarsa, talebi yok etme riskiyle karşı karşıya kalıyorlar.
Hava yolu yöneticileri geçen hafta, müşterilerin özellikle yurt dışına seyahat rezervasyonları yapmaya devam etmesi sayesinde artan yakıt maliyetlerini yolculara yansıtabildiklerini ve daha yüksek ücretler talep edebildiklerini belirttiler. Hava yolları, bu yıl Spirit Airlines'ın çöküşünden sonra bile daha az kârlı uçuşları keserek büyüme planlarını küçülttü.
En son enflasyon verilerine göre, daha az uçuş daha pahalı uçak biletleri anlamına gelebiliyor ve bilet fiyatları Ağustos ayında geçen yıla göre %23'ten fazla arttı. Yine de güçlü talebin bile sınırları var.
United CFO'su Mike Leskinen, Çarşamba günü Laguna Beach, California'daki bir Morgan Stanley konferansında, "Tüketici inanılmaz derecede dirençliydi" dedi.
Leskinen, "Ancak yüksek yakıt ortamında mantıklı olmayan bazı marjinal rotalar var. Bu yüzden onları kestik. Bizim bu şekilde davranmaya devam ettiğimizi göreceksiniz" dedi.
Kurumsal Amerika'nın büyük bir kısmı, yüksek yakıt ve finansman maliyetlerine rağmen dirençli kalmaya devam ediyor. Büyük şirketlerin kâr marjları; güçlü verimlilik kazanımları, kontrol altında tutulan iş gücü maliyetleri ve büyümeyi tetikleyen yapay zeka yatırımları sayesinde tarihi zirvelere yakın seyrediyor.
Ancak Warsh'ın çabalarının bir riski, yüksek faiz oranlarının enflasyonun temel nedenlerini doğrudan ele almamasıdır: İran savaşı, Trump yönetiminin gümrük vergileri ve elektrikten bellek çiplerine, bakırdan araziye kadar veri merkezleri inşa etmek ve çalıştırmak için gereken her şeyin fiyatını artıran yapay zeka patlaması.
EY-Parthenon'dan Daco, ABD ekonomisindeki frenlere basmak için faiz oranlarını artırmanın ekonomiyi çok fazla yavaşlatabileceğini veya hisse senetlerini bir çöküşe sürükleyebileceğini söyledi.
Daco, "Ekonomi dirençli ancak giderek artan risk ceplerine maruz kalıyor. Bir şok, hepimizin düşündüğünden daha hızlı gerçekleşebilir" dedi.