Washington ile Moskova arasında Rus dizelinin ABD'ye ihracı konusunda varılan anlaşma, yaptırımları gevşeterek Amerikan pazarına kapı aralıyor; Putin'e Ukrayna'ya karşı yürüttüğü yasadışı ve haksız savaşı finanse etmek için daha fazla para kazandırıyor ve Avrupa ile diğer batı devletlerinin (Kanada, Avustralya vb.) Ukrayna'da barışın sağlanmasına yönelik çabalarıyla tamamen tezat oluşturuyor.
Bu, Trump'ın Putin'e (7 Ekim doğumlu) bir başka olağanüstü "doğum günü hediyesi"ydi. Öncesinde, Trump yönetiminin yine enerji fiyatlarını düşürmeyi hedefleyen, Rusya'ya yönelik yaptırımları gevşetme yönünde başka bir girişimi daha olmuştu. Bu durum, İran ile savaşın başında, Amerikan Hazine Bakanlığı'nın fiyatları tutacağı gerekçesiyle halihazırda deniz yoluyla ylemde olan Rus petrolü üzerindeki yaptırımları kaldırdığı dönemde gerçekleşmişti.
Çoğu analiz, Trump-Putin anlaşmasını, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde siyasi bir hayatta kalma meselesi haline gelen yakıt fiyatlarının dizginlenmesi ve dizel teslimatları meselesinin çok ötesine geçen bir kaygıyı dile getirerek ele aldı. Amerikan yönetimi, 3 Kasım ara seçimleri öncesinde yakıt maliyetlerindeki artışı her araçla durdurmaya çalışıyor.
Analistler üç ana cepheye odaklanıyor: Rus yaptırımlarındaki dönüş, Ukrayna üzerindeki etkiler ve Amerikan istihbarat bilgilerinin (intelligence) paylaşımının durdurulmasına ilişkin tehditler.
Birçok analiz, ekonomik getirisi belirsiz bir anlaşmadan bahsediyor. Doğrudan duyurulan 300.000 tonun, Amerikan pazarının büyüklüğüne kıyasla sınırlı bir miktarı temsil ettiğini vurguluyorlar. Analistler, bu sevkiyatların uzun vadede fiyatları tutmaya yeterli olup olmayacağını ve Rusya'nın büyük miktarlarda dizel tedarik edip edemeyeceğini sorguluyor.
Ayrıca, Rusya'ya yönelik yaptırımlarla olan tutarsızlık da vurgulanıyor. Anlaşma, Rus çıkarlarına yönelik yaptırımları sertleştiren yeni bir Amerikan yasasının onaylanmasından kısa bir süre sonra geldi. Ortaya çıkan soru gayet açık: Washington aynı anda hem Moskova'nın enerji gelirlerini azaltmayı hem de petrol ürünlerinin piyasada satışını kolaylaştırmayı amaçlayabilir mi?
Bir diğer kritik unsur ise Kiev üzerinde bir baskı aracı olarak Amerikan gizli servisleridir. Bu, muhtemelen en hassas stratejik bileşendir ve en büyük tepkilere de neden olmaktadır.
Basında çıkan haberlere göre, Florida'daki son görüşmede Amerikan müzakereciler Ukraynalı müzakerecilere hitaben istihbarat paylaşımının askıya alınması ihtimaline üstü kapalı değindiler. Bunun doğrudan bir tehdit değil, Ukrayna'nın eylemlerinin Amerikan çıkarları üzerindeki etkilerinin bir hatırlatması olduğu "açıklandı".
Putin, Trump'ın kendisine yaptığı bu "hediyeyi" nasıl yönetiyor? Önceki hediyeleri yönettiği gibi. Avrupa-Atlantik İttifakı'ndaki ve özellikle birçok zorlukla dolu bir seçim döngüsüne giren Avrupa Birliği'ndeki bölünmeleri daha da keskinleştirmek için zaman "satın alıyor"; ki bu döngünün en büyük zorluğu, Avrupa entegrasyon sürecini tehdit eden aşırı sağcı parti ve oluşumların yükselişidir.
Sotiris Ntalis, Uluslararası İlişkiler ve Avrupa Entegrasyonu Profesörü, Ege Üniversitesi Akdeniz Araştırmaları Bölümü Başkanı.
Pazar akşamı, P