Hindistan'da çarşamba günü düzenlenen bir forumda konuşan eski liderler ve üst düzey diplomatlar, ABD ile Çin arasındaki güç rekabetinden sağ çıkmak ve stratejik özerkliği korumak amacıyla orta ölçekli güçlerin "vazgeçilmez" darboğazlar haline gelmesi gerektiğini belirtti.
Bu değerlendirme, ABD Başkanı Donald Trump'ın başlattığı tarife savaşından kaynaklanan artan jeopolitik belirsizliklere karşı daha küçük ve orta ölçekli ülkelerin kendilerini korumaya çalıştığı bir dönemde geldi.
Ticaret çatışması ABD'nin hem müttefiklerini hem de düşmanlarını vururken, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü ve sekizinci ayına giren, sona erme işareti göstermeyen savaşın küresel enerji piyasasında yarattığı oynaklıkla birlikte durum daha da karmaşık hale geldi.
Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in geçen ay Washington'da görüşmesinden bu yana Pekin ile Washington arasındaki değişen dinamikler de kendini gösterdi ve aradaki ülkelerin küresel karar alma süreçlerinin dışına itilme riski taşıdığına dair endişeleri artırdı.
Eski İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, çarşamba günü Yeni Delhi'de düzenlenen yıllık Bloomberg Yeni Ekonomi Forumu'ndaki bir panel oturumunda yaptığı konuşmada, "Bu orta güçler büyüklerin ölçeğinde faaliyet gösteremese de yapabilecekleri şey kendilerini vazgeçilmez kılmaktır" dedi.
2024 yılında 20 aylık görev süresinin ardından istifa eden Sunak, süper güç olmayan ülkelerin stratejik nüfuz elde etmek için küresel tedarik zincirlerine nasıl derinlemesine entegre olduklarına dair örnekler de verdi.
Örneğin Hollandalı şirket ASML, yapay zeka geliştirilmesini sağlayan dünyanın en gelişmiş bilgisayar çiplerini üretmek için hayati önem taşıyan EUV fotolitografi makinelerinin dünyadaki tek üreticisidir; Almanya ise ultra hassas, atomik olarak pürüzsüz optik bileşenler üretmektedir.
Bu arada Güney Kore küresel bellek çipi üretiminde liderlik ederken, Japonya silikon gofret üretiminde kullanılan yüksek saflıktaki kimyasalların tedarikini kontrol ediyor. Sunak, "Tüm büfeği sağlamak zorunda değilsiniz" diyerek, "Sadece en iyi olan tek bir yemeğe ihtiyacınız var" ifadelerini kullandı.
Enerji, yapay zeka ve kritik minerallerde "stratejik stoklar" oluşturulması fikrini destekleyen Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, ülkelerin avantajlarını yapıcı bir şekilde kullanmaları gerektiğini savundu.
Anand, orta güçlere yöneltilen sorunun "pasif gözlemciler olmak mı istiyoruz, yoksa uluslararası düzeni şekillendirecek miyiz?" sorusu olduğunu söyledi.
Kanada, Trump'ın kuzeyindeki komşusundan yaptığı yaklaşık 20 milyar dolar değerindeki ithalata yüzde 50 gümrük vergisi uygulama tehditlerinin ardından ABD ile sert bir ticaret savaşının içine kilitlenmiş durumda.
Kanada Başbakanı Mark Carney, ocak ayında Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda yaptığı ve geniş yankı uyandıran konuşmasında, orta güçleri küresel düzenin gerilemesine karşı kendilerini korumak için birleşmeye çağırmıştı.
Hindistan'a iki günlük bir ziyarette bulunan Anand, Ottawa'nın önümüzdeki on yıl içinde ikili ve çok taraflı ticaret anlaşmaları yoluyla ABD dışındaki ticaretini iki katına çıkarmayı amaçladığını söyledi.
Anand, "Bu bizim için, Kanada için. Sadece orta güçlerle çalışmaktan ibaret değil" diye ekledi.
"Bu aynı zamanda iç ekonomik dayanıklılığımızı artırmakla ilgili. Aynı zamanda ticaret ilişkilerimizi çeşitlendirmekle ilgili ve bu nedenle orta güçlerle çalışmak daha geniş bir dış politika paketinin parçasıdır."
Foruma hitap eden Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, mevcut değişimleri küresel liderliğin bir genişlemesi olarak nitelendirdi.
Hindistan'ın baş diplomatı, "Şu anda doğru hareket ettiğimiz şey farklı bir düzen" dedi. "Hissedarlık değişiyor. Yönetim kurulu genişliyor."
Jaishankar, Hindistan'ın uzun süredir devam eden bağlantısızlık duruşuna atıfta bulunarak, "Bizim durumumuzda, bir ittifakın üyesi değildik, bu yüzden her zaman şemsiyesiz yağmurda kalmayı öğrendik" diye ekledi.