Ukrayna'nın Rus teknoloji şirketi Yandex tarafından işletilen veri merkezlerine düzenlediği drone saldırılarının ardından, internette bu saldırıların Rus propaganda botlarının faaliyetlerini aksattığı veya tamamen durdurduğu yönünde iddialar dolaşmaya başladı. Bu hesaplar genellikle sosyal medyada dezenformasyon yaymakla veya içerikleri yapay olarak öne çıkarmakla suçlanıyor.
Varşova Güvenlik Forumu sırasında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Yandex veri merkezlerine düzenlenen saldırıların bot faaliyetlerini sekteye uğrattığını ima ederek, "daha az nefret, daha az bölünme ve daha az provokasyon vardı [çünkü] daha az bot vardı" dedi.
Zelenskiy'nin ofisi BBC Verify'a yaptığı açıklamada, devlet başkanının azalan bot faaliyetlerinden ziyade "sosyal medyadaki atmosferden bahsettiğini" belirtti. Ofis, birçok sosyal medya kullanıcısından "daha az provokatif ve nefret söylemi içeren yorumlar olduğuna dair raporlar" gördüğünü ekledi.
Ancak şu ana kadar saldırıları bot faaliyetlerindeki bir düşüşle ilişkilendiren net bir kanıt bulunmuyor.
İzleme, Analiz ve Strateji Merkezi (CeMAS) Genel Müdürü Josef Holnburger'e göre, şu anda "Yandex veri merkezlerine düzenlenen saldırıyla açıklanabilecek Rus dezenformasyon faaliyetlerinde herhangi bir düşüş yok." CeMAS, bu tür kampanyaları sistematik olarak izliyor.
Buna rağmen, sözde kanıt olarak yanıltıcı bir grafik dolaşıma sokuldu. Örneğin bu grafik, Çek Avro Parlamentosu Üyesi Tomáš Zdechovský tarafından paylaşıldı. Paylaşımı X'te dört milyondan fazla görüntülenme aldı. Zendechovský, ne tür bir faaliyetten bahsettiğini belirtmese de grafiğin "AfD çevresindeki çevrimiçi faaliyette" bir düşüşü gösteriyor olabileceğini öne sürdü. Gerçekte ise grafik muhtemelen hiçbir şey ifade etmiyor.
Almanca dilindeki grafiğin başlığı "3 ay boyunca günlük faaliyet" şeklindedir. Grafik, Yandex veri merkezlerine düzenlenen saldırılarla kabaca örtüşecek şekilde, faaliyetin Ekim ayı başlarında keskin bir düşüş yaşamadan önce nispeten istikrarlı kaldığını gösteriyor gibi görünmektedir. Ancak grafiğin kendisinde bunun AfD ile ilgili çevrimiçi faaliyetlerle ilgili olduğunu gösteren hiçbir şey yoktur.
Aynı durum grafiğin dayandığı veriler için de geçerlidir. Hangi verilerin kullanıldığı belirsizdir. Herhangi bir kaynak sunulmamıştır ve ilk başta 6.000 ile 7.000 arasında değişen, ardından 3.000'in altına düşen sözde "faaliyet" için veri toplama süreci veya hesaplama yöntemi hakkında da hiçbir açıklama yapılmamıştır.
Özellikle dikkat çekici olan, grafiğin 15 Ekim'e kadar uzanmasıdır. Son veri noktası, grafik ilk olarak 11 Ekim'de internette göründüğünde henüz gelecekte olan bir tarih olan 14 Ekim'e karşılık geliyor gibi görünmektedir. Gelecekteki bir tarih için veri var olamaz.
Grafik ayrıca hem X hem de Y eksenlerinde ölçeklendirme hataları içermektedir. Örneğin Y ekseninde 2.500 ile 3.000 arasındaki mesafe diğer 500 birimlik aralıklardan daha küçüktür. Y ekseni sıfırdan başlamadığı için düşüş görsel olarak abartılmıştır. X ekseninde ise eşit zaman aralıkları eşit olmayan mesafelerle temsil edilmektedir.
Ayrıca hangi platformların analiz edildiği ve "faaliyet" değişkeninin nasıl hesaplandığı da belirsizdir. Bilinen bir veri kaynağının bulunmaması, yanlış ölçeklendirme ve "gelecekteki" değerlerin dahil edilmesi, bunun gerçeğe dayalı verilere ve sağlam istatistiksel yöntemlere dayanmayan anlamlı bir grafik olmadığını güçlü bir şekilde düşündürmektedir.
Grafiği oluşturmak için yapay zekanın kullanılıp kullanılmadığı belirsizdir. Hatalar ve gelecekteki verileri sunma gibi bariz bir "halüsinasyon" göz önüne alındığında, yapay zeka katılımı göz ardı edilemez.
Bazıları yapay zeka tarafından üretilmiş olabilecek yanıltıcı ve hatalarla dolu grafikler düzenli olarak ortaya çıkmaktadır. Alman kamu yayın kuruluşu BR'nin #Faktenfuchs ekibi yakın zamanda...