İran ordusu, enerji taşımacılığında dünyanın en önemli geçiş noktalarından biri olan ve Tahran ile Washington arasında su yolunun kontrolü için yaşanan ezeli mücadele ortamında, gemileri hedef almak üzere yeni birlikler konuşlandırarak Hürmüz Boğazı'ndaki gözetimini genişlettiğini açıkladı.
Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ın güney limanlarına yönelik deniz ablukası ve sıkılaşan yaptırımları sürerken Tahran, boğazın yeniden açılmasına yönelik taleplerine Washington'ı boyun eğdirmek amacıyla askeri ve diplomatik çabalarını sürdüreceğini defalarca belirtti.
Tahran'ın son duyurusu, su yolundaki saldırılardaki artış ve ham petrol akışının eylül ayında savaş öncesi seviyelere yükselmesinin ardından yaşanan düşüşle aynı zamana denk geldi.
Birleşik Krallık'taki York Üniversitesi'nde siyaset bilimci olan Chris Featherstone, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, artan saldırıların ve bunların enerji akışı üzerindeki etkisinin, boğazın petrol ihracatı için hayati bir geçit olarak ne denli kırılgan olduğunu gösterdiğini söyledi.
Peki, şu anda neler oluyor ve Hürmüz Boğazı'nı kim kontrol ediyor?
İran haber ve belgesel ağı Press TV'nin Salı günü geçtiği bir habere göre, İran Donanması, "hasar gören ve alev alan bir tanker tespit edilmesinin ardından Hürmüz Boğazı'nın doğusunda, Umman Denizi ile Arap Denizi genelinde" yeni bir düzende operasyonel birlikler konuşlandırdığını bildirdi.
Donanma, bu birliklerin bölgedeki "düşman faaliyetlerinin ve deniz trafiğinin anlık gözetimini" sürdüreceğini kaydetti.
Ayrıca gemileri transponderlerini (sinyal vericilerini) kapatmamaları konusunda uyardı ve bölgeden güvenli geçiş için İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon kurmaya çağırdı.
Ayrı bir gelişmede, adını vermeyen bir İranlı yetkili Reuters haber ajansına verdiği demeçte, Tahran'ın yaklaşık 10 gün önce kısıtlamalarını ihlal ettiğini değerlendirdiği gemilere karşı farklı taarruz taktikleri uygulamaya başladığını, bunun da bu tür gemilere yönelik saldırılarda artışa yol açtığını söyledi.
Yetkiliye göre strateji, ABD'deki kasım ayı ara seçimlerinin sonuçlarını etkilemek amacıyla saldırıların hem türünde hem de hızında bir değişikliği içeriyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki gemiler, şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaştan bu yana en şiddetli saldırı dalgasıyla karşı karşıya kalıyor.
Denizcilik takip firması Kpler'e göre, 28 Eylül - 4 Ekim tarihleri arasında boğazda 10 tanker vuruldu, bunu 5 Ekim'deki bir başka saldırı takip etti.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) merkezinden yapılan ayrı bir açıklamada ise 6 Ekim ile 14 Ekim arasında 11'i son dört gün içinde olmak üzere 15 saldırının daha kaydedildiği bildirildi. UKMTO, bunlar arasında Salı günü Hürmüz Boğazı'nda kimliği belirsiz mermilerle vurulan bir konteyner gemisi ve bir tankerin de bulunduğunu kaydetti.
İran, su yolundaki saldırılarının ve kısıtlamalarının ABD-İsrail savaşına yanıt olarak ulusal güvenlik ve meşru müdafaa meselesi olduğunu savunuyor. İranlı yetkililer ayrıca, savaş sırasında boğaz üzerinden daha fazla enerji ihracatına olanak sağlayan ABD destekli ring seferi sistemini sekteye uğratma niyetinde olduklarının sinyalini verdi.
ABD Donanması liderliğindeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC), pazar günü yayınlanan son raporunda, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari nakliyeye yönelik tehdidin en yüksek ikinci seviye olan "şiddetli" kalmaya devam ettiğini kaydetti.
JMIC, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) saldırılarının, "başarısız saldırı girişimlerinin ve/veq taciz faaliyetlerinin; İHA uçuşları, ticari nakliyenin hedefli gözetimi ve ara sıra yapılan VHF telsiz çağrıları dahil olmak üzere devam ettiğini" belirtti.
İHA, insansız hava aracını ifade ederken VHF telsiz çağrısı, İran güçlerinin standart deniz telsizini kullanmasını belirtmektedir.