Birleşmiş Milletler (BM), 25 Eylül Cuma günü, İsrail'in Filistin topraklarındaki yerleşimlerinde faaliyet gösteren şirketlere ait veri tabanının yeni bir güncellemesini yayımlayarak 11 ülkeden 214 firmayı listeye dahil etti. Geçtiğimiz yıl yapılan güncellemeden bu yana BM insan hakları ofisi veri tabanına 61 şirket eklerken, beş şirketi listeden çıkardı. Ancak Airbnb, Booking.com, Motorola Solutions ve TripAdvisor gibi büyük firmalar listede kalmaya devam etti.
İsrail tarafından sert bir şekilde eleştirilen rapor, BM insan hakları şefi Volker Türk'ün yaptığı bir açıklamada, şirketlere "insan hakları sorumlulukları olduğunu hatırlatan bir uyarı" işlevi gördüğünü belirtti. Türk, firmaların "insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışmadıklarından emin olmak için gerekli özeni göstermelerinin beklandğini" ifade etti.
Şirketlerin çoğunluğu İsrail merkezli olmakla birlikte; Kanada, Çin, Fransa, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya, Britanya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden de firmalar yer alıyor. Geçtiğimiz yıldan bu yana İspanya'dan iki, Kanada, İsrail ve Portekiz'den ise birer şirket veri tabanından çıkarıldı. Liste ilk olarak, BM İnsan Hakları Konseyi'nin yasadışı olarak işgal edilmiş Filistin topraklarındaki ticaretten kâr sağlayan firmaların yer aldığı bir veri tabanı çağrısında bulunmasının ardından 2020 yılında hazırlanmıştı.
BM insan hakları ofisinden; Doğu Kudüs dahil olmak üzere Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinde inşaat, gözetim, yıkım ve tarım arazilerinin tahribatı dahil 10 faaliyetten herhangi birine katıldığı tespit edilen şirketleri listelemesi istendi. İsrail, uluslararası hukuka göre yasadışı kabul edilen bir işgal altında 1967'den beri Batı Şeria'yı kontrol ediyor.
Veri tabanının yıllık olarak güncellenmesi zorunluluğuna rağmen, bu süreç daha önce sadece iki kez, 2023 ve 2025 yıllarında yenilendi. Liste kapsamlı değildir. İnsan hakları ofisi yalnızca son başvuru tarihi Haziran 2024'te sona eren belirlenmiş zaman dilimleri içerisinde hakkında başvuru alınan şirketleri incelemektedir. Ofis toplamda 596 şirket hakkında başvuru almış olup, bunlardan şu ana kadar 381'ini incelemiştir.
Veri tabanını ilk andan itibaren sert bir dille eleştiren İsrail, Cuma günü bunu yeniden kınayarak mekanizmayı "yalnızca Yahudi devletine zulmetmek için kurulmuş çarpık bir mekanizma" olarak nitelendirdi. İsrail'in Cenevre'deki BM misyonu, bunun BM insan hakları ofisi tarafından "hiçbir yanlış yapmamış ticari işletmelere karşı bir karalama kampanyasını ilerletmek" için kullanılan "siyasi bir araç" olduğunu öne sürdü.