"Bilgi, 21. yüzyılın yakıtıdır ve analizi de patinaj motorudur." Google'ın o dönemki genel müdürü Eric Schmidt'in Ocak 2010'da Davos Forumu'nda sarf ettiği bu cümle, o günden bu yana inandırıcılığını giderek artırdı. Ancak 2026 yılındayız ve şu bir gerçek ki, tıpkı petrol gibi bilginin de "rafinerileri" ve "depolama tankları" var: Veri merkezleri.
19. yüzyılın sonlarından bu yana bir ülkeyi felç etmenin en etkili yollarından biri enerji altyapısına saldırmak olmuştur. Bu, Nazi Almanyası işgali altındaki Romanya'da bulunan Ploiesti'nin dokuz rafinerisini bombalamak, Suudi Arabistan'ın Basra Körfezi'ndeki yataklarını Kızıldeniz'deki Yanbu petrol terminaline bağlayan boru hattını vurmak ya da 1999'da Sırbistan'da elektrik kesintisi yapmak olabilir. Ancak artık bir ülkeyi felç etmek istendiğinde aynı derecede savunmasız başka bir hedef daha var: Büyük veri merkezleri, internetin üzerinden geçtiği deniz altı kabloları ve iletişim sistemleri. Sanal ekonominin çatısı, duvarları ve on binlerce avroluk bir dronun havaya uçurabileceği, bütün ülkeleri internetsiz bırakabilecek devasa binaları var. Hiç kimse bulutun bu kadar fiziksel olacağını düşünmemişti.
Rus vatandaşları şu anda bu durumu yaşıyor. Geçtiğimiz perşembe ve pazar günleri arasında Ukrayna, "Rus Google"ı olarak bilinen Yandex'in üç büyük veri merkezini dronlarla bombaladı. Şirket, ülkenin çevrimiçi arama pazarının %72'sine, araç çağırma (Cabify veya Uber gibi sürücülü araçlar) pazarının %65'ine ve bulut hizmetleri pazarının %7 ile %13 arasında bir oranına sahip. Yalnızca bu üç saldırı, Rusların büyük bir kısmının araç çağırma hizmetlerinden mahrum kalmasına, hatta web sitesi veri merkezlerinin yok edilmesiyle çöken ülkenin demiryolları dahil pek çok şirketin sistemlerine erişememesine yol açtı. Saldırıya uğrayan tesislerden birinde, Rus yapımı yapay zekayı geliştirmek için kullanılan üç süper bilgisayardan ikisi bulunuyordu. Rusya'nın bir yapay zeka süper gücü olduğu ya da böyle bir hedefi bulunduğu söylenemez; ancak bu basit bombalama ülkeyi daha da geriye götürecek.
Yandex'e düzenlenen saldırı, aralarında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin de teşvik ettiği, Rus sosyal medya botlarının faaliyetlerinin çökertildiğine dair bir söylenti dalgasını da tetikledi. Zelenski, Varşova Güvenlik Forumu'ndaki çevrimiçi konuşmasında, sosyal ağlardaki bu iddia edilen kötü niyetli faaliyet düşüşüne atıfta bulunarak ironik bir şekilde, "Ansızın, pek çok sosyal ağda nefes almak biraz daha kolay hale geldi" dedi. Ancak bu, gerçeklerle desteklenmeyen bir iddia. Telegram'da altı milyondan fazla grubu (Rus botları tarafından en çok kullanılan ağlardan biri) takip eden siber istihbarat şirketi Alto Intelligence'ın CEO'su Álex Romero, "Veriler neyse odur" açıklamasında bulunarak, "saldırıların gerçekleştiği günler boyunca paylaşımlarda önemli bir düşüş gözlemlemediklerini" belirtti.
Yandex'in kullandığı botlar Google'ınkiler gibi. Amaçları, web sitelerinden veri toplamak ve bunları arama motorunda indekslemek; üçüncü ülkelerin kamuoyunu manipüle etmek değil. Yandex olayındaki asıl önemli husus, veri merkezlerinin nasıl meşru birer savaş hedefi haline geldiğidir. Ukrayna, bu hedeflerin seçilmesinde kesinlikle öncü değil. Daha 1 Mart'ta İsrail ve ABD, bir veri merkezini bombalamıştı.