Sertlik yanlıları İran hükümeti üzerindeki baskıyı artırarak Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin görevden alınmasını talep ediyor. Petrol Bakanı Muhsin Paknejad'ın istifası da Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan üzerindeki baskıyı hafifletmeye yetmiyor.
Savaş devam ederken ve bir çözüme ulaşmaya yönelik diplomatik çabalar çok az ilerleme kaydederken, iç iktidar mücadelesi şiddetleniyor. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın hükümeti artan gerilimin odağında yer alıyor.
İran parlamentosundaki sertlik yanlıları, Erakçi hakkında azil süreci başlatılması için baskı yapıyor. Hoşnutsuzluğun tetikleyicilerinden biri, Erakçi'nin New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında ABD'li müzakerecilerle yaptığı görüşme oldu. Eleştirmenler dışişleri bakanını bu görüşmeleri resmi yetki olmadan gerçekleştirmekle suçluyor.
Tahran milletvekili Emirhüseyin Sabeti, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'a yazdığı bir mektupta, meclisin çevrimiçi portalına Erakçi'yi görevden alma önergesi kaydettiğini bildirdi. Milletvekili Hüseyin-Ali Hacı-Deligani de parlamentonun azil süreçleri de dahil olmak üzere denetim yetkilerini kullanabileceğini belirtti.
Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan siyasi analist Ali Afşari, DW'ye yaptığı açıklamada, "Rejim, mevcut durumda ve ABD ile yapılan görüşmelerde olduğu gibi müzakere etmek zorunda kaldığında, dini lider veya iktidarın sert çekirdeği sorumluluk almaktan kaçınıyor ve bunu hükümet içindeki seçilmiş kurumlara ve ılımlı güçlere yıkıyor" dedi.
Afşari, sertlik yanlılarının bu yaklaşımı kullanarak, daha önce iktidar aygıtı içinde mutabakata varılmış kararlar nedeniyle ılımlı fraksiyonlara saldırabildiğini söyledi.
Sertlik yanlılarının İslam Cumhuriyeti içinde önemli bir işlev gördüğünü de sözlerine ekledi.
Afşari, "İslam Cumhuriyeti'ndeki sertlik yanlılarının rolü, hem iç hem de dış politikada kamuoyunu, siyasi sistemin geleneksel destekçilerini ve İslam Cumhuriyeti'nin değerlerini etkilemektir" dedi.
Sertlik yanlıları, 2015 nükleer anlaşması olan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) uygulanması sırasında parlamentoda çoğunluğu elinde tutmuş ve siyasi muhalefet dile getirmişti. Ancak direnişleri nihayetinde anlaşmanın imzalanmasını etkilemedi.
Afşari, "Dışişleri Bakanlığı karar alıcı değildir. Hükümetin kendisinden istediğini uygular ve Erakçi de bu çerçevede hareket ediyor" dedi.
Milletvekillerinin azil sürecini ilerletebilmek için öncelikle belirli sayıda imza toplaması gerekiyor.
En son hamlenin zamanlaması oldukça manidar: İran hükümeti kendini devasa bir ekonomik baskı altında buluyor. Bu arada, ülkenin temel gelir kaynaklarından biri olan petrol ihracatı, ABD ablukası sonucunda keskin bir düşüş yaşadı.
Petrol Bakanı Paknejad'ın istifası da baskıyı artırıyor. Resmi olarak, bakanın kişisel nedenlerle istifa ettiği açıklandı.
Enerji stratejisti, jeopolitik analist ve enerji güvenliği uzmanı Umud Şokri, Petrol Bakanlığı'nın başındaki bir değişikliğin durumu değiştireceğinden şüphe duyuyor. Şokri, İran'ın yaptırımlara rağmen petrol ihraç etmesini sağlayan ağlara güvendiğini belirtti. Şeffaf olmayan yapıların kökleşmesi, hükümetin temel gelir akışlarını kontrol etmesini zorlaştırıyor.
Şokri, yaptırımları delmenin İran'ın siyasi sistemi içindeki belirli fraksiyonlar için kazançlı bir iş haline geldiğini ifade etti.
Şokri, "Yasaya göre bu gelirlerin devlet kontrolü altında olması gerekiyor. Ancak bunun yıllardır böyle olmadığını biliyoruz" dedi.
Şokri, ulusal güvenlik ve halkı koruma bahanesiyle yaptırım döneminde ekonomik şeffaflıksızlığın derinleştiğini sözlerine ekledi.
Özel aktörler...