Yemen bir kez daha tehlikeli bir askerî tırmanışın merkezinde yer alıyor. On yıldan uzun süredir devam eden iç savaş; devasa bir insani felakete yol açarak ülkenin geriye kalan devlet mekanizmasını paramparça ediyor ve yeniden daha geniş çaplı bir bölgesel çatışmaya evrilme eğilimi gösteriyor. Ancak bu kez mesele, başkent Sana'nın kontrolü veya çatışan tarafların hayatta kalmasından ibaret değil. Aynı zamanda Suudi Arabistan'ın güvenliği, İran ile yaşanan rekabet ve en önemlisi gezegenin en önemli deniz arterlerinden biri olan Kızıldeniz'in kontrolüyle ilgilidir.
İlgili raporlarda anlatıldığı üzere son gelişmeler, yeni bir gerilim aşamasına işaret ediyor. Husilerin mevzilerine yönelik hava saldırıları ve Yemen'in batı kıyısındaki hükümet yanlısı güçlerin operasyonlarına, isyancıların Suudi Arabistan toprakları içinde de füze ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirdiği karşı saldırılar eşlik ediyor. Odak noktasında Mocha bölgesi ve Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan stratejik Bab el-Mendeb geçidi yer alıyor. Buranın kontrolü, önemli bir askerî avantajın yanı sıra uluslararası deniz taşımacılığı üzerinde baskı kurma imkânı da sunuyor. Bununla birlikte, çatışan tarafların toprak değişiklikleri ve askerî başarılarına dair açıklamalarının bağımsız olarak doğrulanması gerekiyor.
Bununla birlikte, mevcut krizi anlamak için Yemen'in bölünmesinin tarihî köklerine dönmemiz gerekir. Kuzey ile Güney'in 1990 yılında birleşmesi, onlarca yıldır oluşan derin siyasi, ideolojik ve toplumsal çelişkileri ortadan kaldırmadı. 1994 iç savaşı, Güney'deki hoşnutsuzluk ve güçlü devlet kurumları oluşturulamaması açık yaralar bıraktı. Bu ortamın içerisinde, yerel bir ayaklanmadan baskın bir askerî ve siyasi güç haline gelen, kuzeydeki Zeydi topluluğunda (Şiiliğin bir kolu) kökleri bulunan bir hareket olan Husiler gelişti. Husilerin 2014 yılında başkent Sana'yı ele geçirmesi ve Suudi Arabistan'ın 2015 yılındaki müdahalesi, iç krizi bölgesel bir savaşa dönüştürdü.
Askerî açıdan daha güçlü bir koalisyona karşı Husilerin gösterdiği dikkat çekici direnç, bir dizi faktörün birleşimiyle açıklanıyor: Devletin zaaflarından yararlanılması, silah ve teknolojiye erişim, İran'ın dış desteği ve aynı zamanda kendi örgütsel yapıları ile siyasi ajandaları. Tahran ile olan ilişki, Husilerin her kararının İran tarafından dikte edildiği anlamına gelmemekle birlikte oldukça önemlidir. Aynı zamanda, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin farklı hedefleri, özellikle Güney'in geleceği konusunda rakiplerinin kampında dahi çelişkiler yaratmıştır.
Coğrafya, çatışmaya uluslararası boyutlar kazandırıyor. Husilerin 2023'ün sonlarından itibaren Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları, denizcilik şirketlerini Ümit Burnu çevresindeki rotaları incelemeye veya tercih etmeye zorlayarak taşıma süresini ve maliyetini artırdı. Bu denizin güvenliği böylece küresel ticaret, enerji akışları ve Avrupa ile Asya arasındaki ticari ilişkilerle birbirine bağlanmaktadır. Çatışmanın her türlü genişlemesi, daha fazla bölgesel gücü çatışmanın içine çekebilir ve siyasi bir çözüme varılmasını daha da zorlaştırabilir.
Aynı zamanda füzelerin, dronların ve jeopolitik rekabetlerin arkasında, milyonlarca Yemenli açlıkla ve temiz su eksikliğiyle mücadele etmeye devam ediyor.