Arnavutluk Sosyalist Partisi üyesi, 46 yaşındaki Tiran Belediye Başkanı Erion Veliaj, 20 ayı aşkın süredir tutuklu bulunduğu cezaevinden Arnavutluk'un başkentini resmi olarak yönetmeye devam ediyor. Yolsuzluk ve Organize Suçlarla Mücadele Özel Savcılığı (SPAK) kendisini kara para aklama ve mal varlığını gizleme gibi suçlamalarla itham etmesine rağmen Anayasa Mahkemesi, usuli hatalar nedeniyle görevden alınmasını iptal etti. Böylece Veliaj, Tiran'ın birincil yöneticisi olarak kalmaya devam ediyor.
Olayı uluslararası basın neredeyse hiç fark etmemişti; ta ki 6 Ekim'de resmi Instagram hesabında, dijital avatarının Arnavutluk başkenti için inisiyatifler duyurduğu dört dakikalık bir video yayınlanana kadar. Ülkenin ve başkentin bayrakları arasında oturan Veliaj'ın avatarı şu açıklamayı yaptı: "Rehin tutulma durumum 20 aydır devam ediyor ve sizi yalnızca yapay zeka aracılığıyla selamlayabiliyorum." Dijital Veliaj belediye başkanlığındaki yönetimini gözden geçirdi ve geçmişte verdiği taahhütlere değindi: "Asla unutmayacağım başka bir söz verdim: okullarda yemek. Bu sözümü beni tıkadıkları bu hücreden bile tutacağım."
Merkez sağ, pro-Avrupalı Avrupa Entegrasyonu Komisyonu Başkanı ve Demokrat Parti Milletvekili Jorida Tabaku telefonda, İspanyol bir izleyicinin bu avatar sahnesini ancak "Valle-Inclán'ın eserlerine özgü grotesk bir ucube sahnesi" olarak görebileceğini belirtiyor. Tabaku, bu sahnenin yüzeyinin altında kamusal yaşamın "yozlaşmasının" yattığını ekliyor: "Bir belediye başkanı karar vermeli, hizmetleri denetlemeli, soruları yanıtlamalı ve sonuçların sorumluluğunu üstlenmelidir. Yapay zeka onun adına bu yükümlülükleri yerine getiremez."
Tiran'dan WhatsApp aracılığıyla görüş bildiren bağımsız aktivist Azmer Duleviç ise, Veliaj'ın şehri "belirsizlik içinde" bırakmak yerine bir yıl önce istifa etmesi gerektiği görüşünde. Bu mühendis, "Yeni belediye seçimlerinin yapılmasına zemin hazırlamalıydı. Şehrin açık ve aktif bir yönetim olmadan bu koşullar altında kalması ne normaldir ne de kabul edilebilir" diyor.
Arnavutluk, Karadağ ile birlikte Avrupa Birliği'ne katılma şansı en yüksek olan Balkan ülkeleri arasında yer alıyor. Tiran, katılım müzakerelerini resmi olarak 2022'de başlattı. Ancak Brüksel, birliğe katılım yönündeki ilerlemenin büyük ölçüde adalet bağımsızlığını güçlendirecek ve yolsuzlukla mücadele edecek gerekli reformların nasıl gerçekleştirileceğine bağlı olduğu konusunda ısrar ediyor.
2,3 milyon nüfuslu bu ülkenin yapay zeka ve yolsuzlukla ilgili konularla uluslararası basının manşetlerine çıkması ilk kez olmuyor. Arnavutluk Sosyalist Partisi'nin lideri, 62 yaşındaki ve 12 yılı aşkın süredir görevde olan Başbakan Edi Rama, Eylül 2025'te halka kamusal alımlardan sorumlu sanal bir bakan olan Diella'yı tanıttı. Rama'nın ifadelerine göre buradaki teorik amaç, sanal bakanın "yüzde 100 yolsuzluktan arındırılmış" kamu ihalelerini yönetmesiydi. Ancak muhalefetin büyük bir kısmı bu duyuruyu sadece "propaganda" olarak değerlendirdi.
Muhalefet milletvekili Tabaku, Veliaj'ın yapay zeka ona dijital bir avatar sağlamadan çok önce bile "Tiran'da Edi Rama'nın siyasi avatarı olduğunu" açıklıyor. Milletvekili, belediye başkanının "kişisel sadakate ve iktidarın yoğunlaşmasına dayalı bir yönetim modelini somutlaştırdığını" da sözlerine ekliyor.