Çin, yaklaşık 800 milyon insanı aşırı yoksulluktan kurtardı; bu, muhtemelen insanlık tarihinde yoksulluğun azaltılmasında en büyük başarıdır. Öyle olsa bile, anakaradaki hiçbir Çinli ekonomist İktisadi Bilimler alanında Nobel Ödülü'nü kazanamadı. Pasifik genelinde ABD, ekonomisi artan kamu borçları, kronik mali açıklar, tekrarlanan mali krizler ve hükümet kapanmaları altında sendelerken, Nobel ekonomi ödülü sahiplerinin yaklaşık yüzde 75'ini yetiştirdi. Şimdiye kadar ödüllendirilen 99 ekonomi ödülü sahibinden yalnızca ikisi Asya'dan. Amartya Sen refah ekonomisine yaptığı katkılardan dolayı, Abhijit Banerjee ise küresel yoksulluğu hafifletme çalışmalarından dolayı onurlandırıldı. İkisi de Çin'den değil Hindistan'dan. Neden böyle bir anormallik? Kısa cevap meselenin özüne vuruyor: Batı'daki ekonomi ve Çin'deki ekonomi farklı amaçlara hizmet ediyor ve farklı türden başarıları takdir ediyor.
Batı ekonomisi sermayeye ve kapitalist sisteme hizmet eder; piyasa güçlerini, verimliliği, üretkenliği ve gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) büyümesini vurgular. Kökleri Batılı akademik kurumlara dayanan Nobel ekonomi geleneği, büyük ölçüde bu entelektüel çerçeve içinde geliştirilen katkıları kabul etmiştir. Çin'de ekonomi gururla ideolojiye dayalıdır. Planlı ekonomiyi, devlet teşebbüsleri ile özel teşebbüslerin rekabet ettiği ve birbirini tamamladığı sosyalist piyasa ekonomisiyle bütünleştirir. “Tek ülke, iki sistem” çerçevesi altında kapitalist bir ekonomi uygulayan ve gelişimini giderek ulusal kalkınmayla bütünleştiren Hong Kong için bu anormallik, kimin Nobel kazandığından daha önemli bir soruyu gündeme getiriyor: Hong Kong ekonomisi sonuçta ne için ve kime hizmet ediyor?
Temel bir hizmet olan elektriği düşünün. Hong Kong'un iki enerji şirketi, hükümet tarafından müzakere edilen ve ortalama net sabit varlıklarının yüzde 8'lik bir getirisine izin veren kontrol programları altında faaliyet gösteriyor. Varlık tabanı ne kadar büyük olursa, izin verilen getiri de o kadar büyük olur. Enflasyon oranları, ücret hareketleri, genel ekonomik koşullar ve hane halkının karşılanabilirliği gibi diğer tüm faktörler denklemin içine bile girmiyor. Yakıt maliyeti riskleri bile yakıt maliyeti ayarlamaları yoluyla tüketicilere aktarılıyor. Bu, tek bir değişkene dayanan, kâr garantili bir plandır: sermaye varlıkları. Bu, halka değil sermayeye hizmet eden ekonomi politikasının en saf biçimidir. Birçoğu, ekonominin GSYİH'yi artırma veya geçim koşullarını artırma ikilemiyle görülmemesi gerektiğini savunuyor. GSYİH büyümesinin faydalarının insanlara yansıyacağını söylüyorlar.
Keşke bu kadar basit olsaydı. Hong Kong kağıt üzerinde olağanüstü zenginliğe sahip. UBS Küresel Varlık Raporu 2026, Hong Kong'un yetişkin başına düşen ortalama zenginliğini 650.000 ABD dolarının (5,1 milyon HK doları) biraz altında tutarak dünyadaki dördüncü en yüksek serveti gösteriyor. Bu ölçüme göre, ortalama iki yetişkinli bir hanenin serveti 10 milyon HK dolarından fazla olacaktır. Hong Kong refah ve mutlulukla dolup taşmalı. Ortalamalar ortaya çıkardıklarından daha fazlasını gizleyebilirler. Bir multimilyoner ile mücadele eden bir kiracıyı bir araya getirdiğinizde ortalama servetleri etkileyici görünüyor. Haziran ayında yapılan bir araştırmanın belirttiği gibi, Hong Kong, servet dağılımı açısından dünyanın en eşitsiz toplumudur. Bu, istatistiksel refah ile Hong Kong halkının yaşadığı günlük zorluklar arasındaki uçurumu açıklıyor. Tanıdık bir Hong Kong yaz manzarasını hayal edin. Alışveriş merkezlerimiz neden özellikle yaz aylarında, insanların alışveriş yapmadığı zamanlarda bile bu kadar kalabalık oluyor? Cevap şu ki, birçok insan yaşıyor