İSLAMABAD: Ataerkil gelenekleri ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti eleştiren Yüksek Mahkeme (SC) Salı günü yaptığı açıklamada, bir erkeğin kadının sevgisini kazanmada başarısız olduktan sonra kabul etmek yerine reddine şiddetle karşılık vermesinin, herhangi bir medeni toplumun vicdanında derin bir utanç olduğunu belirtti.
Dokuz sayfalık gerekçeli kararı kaleme alan Yargıç Muhammed Haşim Han Kakar, "Onun hayatına son vermesinin yegâne sebebi, elini tutamamış ve onunla evlenememiş olmasından ötürü yaralanan egosunu tatmin etmektir" diyerek duruma üzüntüsünü bildirdi.
Söz konusu gözlem, Yargıçlar Salahuddin Panhwar ve İştiyak İbrahim'in de yer aldığı üç üyeli bir heyet tarafından yapıldı.
Heyet, kararında, idam cezasının müebbet hapse çevrilmesini talep eden Muhammed Kamran'ın ceza indirimine yönelik yaptığı olağanüstü itiraz başvurusunu reddetti.
Cezaevindeki ölüm hücresinde halihazırda yaklaşık 15 yıl yatan Kamran, bir kadını ve ailesinin evlilik teklifini reddetmesi sonrasında katletmekten suçlu bulunmuştu.
İtiraz dilekçesini reddeden mahkeme, hükümlü bir mahkûmun, cezasının 14 ya da 15 yılını çekmiş olmasından ötürü müebbet hapis cezasına çarptırılmış bir kişiyle aynı konumda olduğunu hak olarak iddia edemeyeceğine hükmetti.
Kararda, "İkincisi cezaevine müebbet hapis cezasıyla girmiştir; birincisi ise idam cezasıyla girmiştir. Aradaki ayrım cezaevinde geçirilen yıl sayısında değil, mahkemenin gerçekten hükmettiği cezadadır" vurgusu yapıldı.
Mahkeme ayrıca şu gözlemlerde bulundu: "Evlilik, her iki tarafın da özgür rızasını gerektiren karşılıklı, gönüllü bir sözleşmedir. Ancak çeşitli ataerkil sistemlerde, erkeklerin kadının isteklerinden bağımsız olarak onu seçme, talep etme ve üzerinde mülkiyet kurma hakkına münhasıran sahip olduğu kabul edilmektedir."
Kararda, bir kadının "'hayır' deme temel hakkını kullandığında, talibinin sözde mülkiyet meydan okuduğu" ifade edildi.
Kararda ayrıca, "Ataerkil zihniyet altında bu reddediş, o erkek tarafından 'onuruna' (gayret) bir darbe olarak algılanmakta; bu da takip, konut dokunulmazlığının ihlali, asit saldırısı veya kadın cinayetleriyle sonuçlanmaktadır" denildi.
Kararda ayrıca bu zihniyetin dışavurumunu örneklemek amacıyla 'ghag' gibi çeşitli geleneklere de atıfta bulunuldu.
Peştuca bir duyuru anlamına gelen Ghag, bir erkeğin, kadının veya vasilerinin rızası olmaksızın tek taraflı olarak bir kadını gelin olarak sahiplendiği ilkel bir geleneksel uygulamadır.
Mahkeme, tarihi olarak ghag'ın, kadının ikametgahının dışında havaya ateş açarak veya kamuoyuna duyuru yapılarak gerçekleştirildiğini belirtti.
Kararda, "Ghag, diğer potansiyel talipleri korkutarak uzaklaştıran informal bir mühür veya tabu görevi görür; kadının medeni durumunu, sanki bu erkek tarafından işaretlenmiş bir bölgeymiş gibi rehin tutar" denilirken, kadın veya ailesinin direnmesi durumunda talibin iddia ettiği hakkı elde etmek için sıklıkla şiddete başvurduğu eklendi.
Mahkeme, bunun sonucunda bir kadının, hiçbir yasal veya dini törenle, nişanla veya evlilikle sonuçlanmamış bir beyan yüzünden yıllarca, hatta on yıllarca evlenemeden kalabileceğini söyledi.
Açıklamada, Hayber Pahtunhva Ghag Geleneğini Ortadan Kaldırma Kanunu (2013)'nun halihazırda bu geleneği takibi şikayete bağlı olmayan, kefaletsiz ve uzlaşmaya kapalı bir suç olarak ilan ettiği hatırlatıldı.
Karar daha sonra, her ikisinin de bir kadının evlenme kararının kendi arzu ve yararına uygun olmayacak şekilde başkaları tarafından verilmesi durumlarını yansıtmasına rağmen ghag'dan farklı işlediği belirtilen suara (vani veya badal-e-sulh olarak da bilinir) geleneklerine atıfta bulundu.
Suara içerir a