ABD Başkanı Donald Trump'ın Çinli mevkidaşı Şi Cinping'e —uçak merdivenlerinin dibinde karşılamak da dahil olmak üzere— gösterdiği sıcak karşılama, olağan Beyaz Saray protokollerini ve törensel normları bariz bir şekilde aştı. Bu durum, en azından, Trump'ın Pekin'e yaptığı ve o dönemde Dışişleri Devlet Konseyi Üyesi olarak görev yapan Yang Jiechi tarafından havalimanında karşılandığı en son ziyaretiyle keskin bir tezat oluşturuyor.
Bu sahne, iki ulus arasındaki güç dengesinde daha geniş bir yeniden yapılanmaya işaret etmeyebilir. Ancak sahada Pekin, son yıllarda ticaretin çok ötesine geçerek teknoloji, tedarik zincirleri ve kritik mineraller alanında nüfuz araçlarını başarıyla inşa etti; sadece yurt dışında değil, bizzat ABD topraklarında bile eskiden Washington'a tabi olan etki alanlarını güvence altına aldı.
Zirve sona erdi ancak temel meseleler iki güç arasındaki ilişkileri gölgelemeye devam ediyor. Her zaman olduğu gibi Şi, Tayvan hakkındaki kırmızı çizgilerini ortaya koydu ve Trump'ı konuyu son derece dikkatli ele almaya çağırarak, Çin'in ulusal birliğini ve toprak bütünlüğünü koruma konusundaki duruşunun net ve pazarlık konusu yapılamaz olduğunu yeniden teyit etti.
Her iki taraf da ticari ve siyasi müzakerelerin sancılı bir aşamasından geçiyor; Tayvan'dan Venezuela'ya, Orta Doğu ve Avrupa üzerinden sıcak ve soğuk pek çok cephede başka araçlarla savaşlar yürütüyor. Bu mücadelenin kalbinde, nadir toprak elementleri ve bunların ayrıştırılmasında kullanılan teknoloji yatıyor ki bu, küresel düzenin geleceğini pek ala belirleyebilecek en önemli stratejik sorulardan biridir.
Washington bu mücadeleyi dünya çapındaki eriyen nüfusunu koruma çabası olarak görürken; Pekin bunu, ABD'nin artık tek hegemonik güç olmadığını, uluslararası sistemin daha çok kutuplu bir dünyaya doğru geçişinin bir parçası olarak görüyor.
Pekin, vizyonunu halihazırda sahip olduğu araçlara dayandırıyor. Sayıları on yedi olan nadir toprak elementleri artık elektronikten elektrikli araçlara, savunma sistemlerinden yapay zeka veri merkezlerine kadar çok geniş bir gelişmiş teknoloji yelpazesinde kullanılmaktadır. Bununla birlikte, bu nadir toprak elementlerinin birbirlerinden ayrıştırılması, çıkarılmasından çok daha zor olduğunu kanıtlamaktadır. Çin'in gerçek gücü işte burada yatmaktadır: Güç yalnızca madenciliğini yaptığı şeyin hacminde değil, değer zincirinin daha karmaşık aşamalarındaki hakimiyetinde, her şeyden önce ayrıştırma, rafine etme ve kalıcı mıknatısların üretiminde yatmaktadır. Bu mıknatıslar, savunma ve havacılık da dahil olmak üzere çok geniş bir gelişmiş Amerikan endüstrisi yelpazesinde hayati bileşenlerdir ve bunların üretim üzerindeki kontrolünü ekonomi sınırlarını aşarak doğrudan ulusal güvenlik meselesi haline getirmektedir.
Çin, 2025 yılında uyguladığı ve küresel tedarik zincirlerini aksatan bir dizi ihracat kontrolü aracılığıyla nadir toprak elementleri piyasası üzerindeki nüfuzunun ölçeğini kanıtladı. İki taraf arasında sonradan varılan mutabakatların ardından Pekin, genişletilmiş bazı kısıtlamaların uygulanmasını askıya alırken, Amerikan endüstrisini endişelendirmeye devam eden bir izin ve kontrol sistemini yürürlükte tuttu.
Amerika Birleşik Devletleri nadir toprak elementleri yataklarına sahip olmasına rağmen sadece bir avuç maden işletmektedir. Buna karşın Çin, geniş bir endüstriyel üsse ve işleme ile ayrıştırma konusunda birikimli uzmanlığa sahiptir; Amerika Birleşik Devletleri bu kabiliyetleri hızla yeniden oluşturmada çok daha dik bir zorlukla karşı karşıyadır.
Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, 2024 yılında Çin yaklaşık