Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah es-Sisi, Eritre Devlet Başkanı Isaias Afwerki, Somali Devlet Başkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdülfettah el-Burhan'ın 4 Ekim'deki görüşmesinin ardından yayımlanan El-Alamein Deklarasyonu, Kızıldeniz ve Afrika Boynuzu'ndaki stratejik dengenin bazı kurallarını yeniden çizme girişimidir; ancak bunu yeni bir askeri ittifak kurarak değil, şimdiye kadar büyük ölçüde ayrı krizler olarak ele alınan bir dizi meselesini bir araya getirerek yapmaktadır.
Deklarasyonun önemi tam da bu bağlantıdan kaynaklanmaktadır. Kızıldeniz'de deniz güvenliği, Etiyopya'nın denize erişim arayışı, Büyük Etiyopya Rönesans Barajı anlaşmazlığı, Sudan'ın toprak bütünlüğü ve Somali'nin Somaliland meselesindeki tutumu artık tek bir bölgesel çerçeve içine yerleştirilmektedir. Bu durum, Afrika Boynuzu'ndaki krizlerin, bunların izole bir şekilde yönetilmesini imkansız olmasa da giderek zorlaştıracak ölçüde birbirine bağlandığının giderek daha fazla kabul gördüğünü yansıtmaktadır.
Etiyopya'nın hem toplantıdan hem de ortaya çıkan belgeden uzak kalması, yanlış anlaşılması mümkün olmayan siyasi bir mesaj taşımaktadır. Ancak bu durum, dört ülkenin açıkça Etiyopya karşıtı bir blok oluşturmaya çalıştığı anlamına gelmez. Ortak paydaları, özel bir bölgesel egemenlik anlayışıdır: İster limanlar ve deniz koridorları, ister sınır aşan kaynaklar veya devletlerin toprak bütünlüğü ile ilgili olsun, tek taraflı eylemler yoluyla yeni oldubittiler yaratma girişimlerinin reddedilmesidir.
Bu ayrım önemlidir. Ortaya çıkan bu hizalanma, Etiyopya'yı bir ülke olarak çevrelemekten ziyade, bölgesel gücün nasıl kullanılacağına dair sınırlar belirlemekle ilgilidir. Etiyopya, Afrika Boynuzu'nun siyasi ve ekonomik mimarisine dahil olamayacak kadar büyük, stratejik konuma sahip ve kök salmış durumdadır; dolayısıyla sürdürülebilir herhangi bir bölgesel düzenin dışında tutulamaz. Bu nedenle asıl mesele Etiyopya'nın denize erişimi olup olmaması değil, bu erişimin hangi siyasi ve yasal koşullar altında güvence altına alınacağıdır.
Bu durum özellikle Kızıldeniz'de önem kazanmaktadır. Deklarasyonun, Kızıldeniz'in yönetimi ve güvenliğinin öncelikle saasdaş devletlerin sorumluluğunda olması gerektiği ilkesine yaptığı vurgu, uluslararası hukukun yeniden yazılmasını değil, siyasi bir duruşu yansıtmaktadır. Aynı zamanda bu durum, kıyı devletlerinin, yoğunlaşan bölgesel ve uluslararası rekabetin odağı haline gelmiş bir su yolunun güvenlik ve stratejik düzenlemelerini şekillendirmede merkezi bir rol üstlenme kararlılığını da göstermektedir.
Kızıldeniz artık sadece Hint Okyanusu'nu Akdeniz'e bağlayan bir deniz koridoru değildir. Nakliye rotalarının, limanların, askeri konuşlandırmaların, enerji güvenliğinin ve bölgesel rekabetin kesiştiği, giderek daha fazla tartışmalı hale gelen stratejik bir alan haline gelmiştir. Dolayısıyla, kıyılarındaki dengeleri değiştirme yönündeki her girişim, doğrudan ilgili ülkelerin çok ötesinde sonuçlar doğurmaktadır.
Bu denklemin merkezinde Etiyopya yer almaktadır. Eritre'nin 1993 yılında bağımsızlığını kazanmasının ardından denize doğrudan erişimini kaybeden Addis Ababa için deniz yoluyla ulaşım stratejik ve ekonomik bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu zorunluluk, Etiyopya'nın Ocak 2024'te Somaliland ile Mogadişu'nun Somali'nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne bir ihlal olarak reddettiği bir mutabakat zaptı imzalamasının ardından dahaยาน da yoğunlaşmıştır.
Bununla birlikte, Etiyopya'nın güvenilir deniz erişimine olan ihtiyacı, ona başka bir devletin toprakları üzerinde egemenlik hakkı kullanma hakkı vermez. Aksine, koruma