Fransa'nın en önemli edebiyat ödülü Prix Goncourt'un organizatörleri 25 Eylül Cuma günü yaptıkları açıklamada, Kanadalı-Haitili bir yazarın büyük övgü alan ve en çok satan romanını, yapay zeka kullanılarak yazıldığına dair internetteki iddiaların ardından uzun listeden çıkardıklarını duyurdu. Goncourt Akademisi, bu kararın "merkezi rolü kadınlar ve erkekler tarafından kaleme alınmış edebiyatı teşvik etmek ve onurlandırmak olan Akademi'nin ve Prix Goncourt'un bütünlüğünü koruma arzusundan kaynaklandığını" belirtti.
Haiti asıllı Quebecli yazar Thélyson Orélien, bu hafta "Balance ton Claude" ("Claude'unuzu İfşa Edin") adlı anonim bir hesaptan X platformunda suçlamaların ortaya çıkmasının ardından, *C'était Ça ou Mourir* ("Ya O Ya Ölüm") adlı kitabının bazı bölümlerini yazarken yapay zeka kullandığını reddetti. Bu tartışma Fransa edebiyat dünyasında şok dalgaları yaratırken, edebiyat dünyasının yapay zekanın yükselişiyle nasıl başa çıkacağına dair dünya çapında soru işaretleri uyandırdı.
Yapay zeka kullanımı kesin olarak kanıtlamak zor olsa da (çeşitli yapay zeka dedektörleri farklı sonuçlar veriyor), Orélien'in itibarı, yaşadığı yer olan Quebec'te yayınlanan intihal kanıtlarıyla sarsıldı. Montreal merkezli *La Presse* gazetesi çarşamba günü, yazarın 2013 yılında kaleme aldığı bir köşe yazısının, *The Philippine Star* tarafından birkaç gün önce yayınlanan bir makalenin "neredeyse tamamen" "hafifçe düzenlenmiş bir çevirisi" olduğunu bildirdi.
Radio-Canada medya grubu ayrıca, Orélien'in 2010 yılında bir jüri ödülü kazanan kısa romanının, Louis Pauwels ve Jacques Bergier tarafından 1960 yılında yayınlanan Fransızca *Le Matin des Magiciens* ("Büyücüler Sabahı") adlı kitaptan alınmış ifadeler içerdiğini tespit etti.
*C'était Ça ou Mourir*, Orélien'in kendi yaşam deneyiminin dramatize edilmiş bir versiyonunu anlatıyor: Kurgusal ana karakteri çetelerin katlettiği Haiti'den ayrılıyor ve Kanada'ya varana kadar ruh emici çok ülkeli bir yolculuğa çıkıyor. Fransız hakları için Paris merkezli Grasset yayınevinin 300.000 euro ödediği bildirilen kitap, Amerika Birleşik Devletleri dahil 20'den fazla ülkede satışa sunuldu.
Akademi, kazananın kasım ayında açıklanacağı prestijli ödül için yarışan bir düzineden fazla eserin yer aldığı ilk uzun listesine kitabı dahil etmişti. Uzun listenin 6 Ekim'de kısa listeye düşürülmesi planlanıyordu. Akademi, kitabın "büyük bir ihtimalle büyük ölçüde yapay zekanın ürünü olduğuna" işaret eden "birkaç güvenilir araştırmacı ve gazetecinin" bulgularına atıfta bulundu ve ayrıca intihal suçlamalarına dikkat çekti.
Kitabın listeden çıkarılmasının "net bir mesaj göndermeyi" amaçladığını belirten Akademi, bunun "Yapay zekanın yardımıyla üretilen metinleri hiçbir şekilde onaylamadığımızı veya desteklemediğimizi açıkça ortaya koymak" için yapıldığını ifade etti.
Kitabın Kanada merkezli yayınevi Boréal ise Thélyson Orélien'in "iyi halini güvence altına almak" amacıyla ilkbaharda yayınladıkları kitap için "tanıtım faaliyetlerinin" askıya alındığını duyurdu. Boréal, "Ne yazık ki bu aşamada, yazarın karşı karşıya olduğu iddiaları doğrulamamız veya çürütmemiz imkansız" derken, insanları "aceleci hükümler vermemeye" çağırdı.
Grasset de salı günü Orélien'e destek vererek editörlerinin "mutlak güvenlerini ve edebi çalışmasına duydukları hayranlığı yinelediklerini" belirtti.
İlk defa kitap çıkaran ve eseri 20'den fazla ülkede yayınlanacak olan 38 yaşındaki Orélien iddiaları şiddetle reddederek, kendisine yönelik kampanyanın ırksal motivasyonlu olduğunu ve "sesini susturma girişimi" olduğunu öne sürdü. *Libération* gazetesine konuşan yazar, "Yazmayı ve yaratmayı her zaman sevdim, neden bir makine kullanayım ki" diyerek sözlerini tamamladı, ayrıca... [metin yarım kalmıştır]