ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü savaş, Tahran'ın Washington'ın müttefiklerini hedef alan misilleme eylemleri nedeniyle küresel enerji fiyatlarının fırlamasına yol açarak küresel ekonomiyi baskı altında bırakıyor.
Bangkok – Uluslararası Para Fonu (IMF) Salı günü yaptığı açıklamada, gelişmiş ekonomilerin savaştan kaynaklanan enerji fiyatları karşısındaki "direnci" nedeniyle 2026 yılı küresel büyümesinin daha önce beklenenden daha yavaş bir düşüş göstereceğini öngördü, ancak düşük gelirli ülkelerin arz şokuna karşı savunmasız kalmaya devam ettiği konusunda uyardı.
Kuruluşun Bangkok'taki Yıllık Toplantıları sırasında yayınlanan Dünya Ekonomik Görünümü (WEO) raporunda Fon, 2025'teki yüzde 3,5'lik büyümeye kıyasla 2026 yılı küresel büyüme tahminini 0,1 yüzde puan artırarak yüzde 3,1'e çıkardı.
IMF, birçok gelişmiş ekonominin yapay zeka (AI) teknolojisine yapılan artan yatırımlarla desteklenmesine rağmen, bu patlamadan faydalanamayan daha yoksul ülkelerin, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü savaş nedeniyle yüksek enerji fiyatlarıyla başa çıkarken sert seçimlerle karşı karşıya kaldığı konusunda uyardı.
IMF Baş Ekonomisti Silvana Tenreyro, "Küresel ekonomi dirençli olduğunu kanıtladı, ancak bu direnç baskı altında ve büyüme üzerindeki riskler aşağı yönlü seyrediyor" dedi.
Şubat ayında başlatılan ABD'nin İran'a karşı savaşı, Orta Doğu'yu şiddet sarmalına sürüklemiş ve Tahran'ın misilleme eylemleri sonucunda küresel enerji fiyatlarının tavan yapmasına neden olmuştur.
Rafine petrol ürünlerinin fiyatları savaş öncesi seviyelerin yüzde 70 ila 95 üzerinde kalmaya devam ederek, ekonomik faaliyetleri için enerji ithalatına bağımlı olan ülkeler üzerine baskı kuruyor.
Savaş sekizinci ayına girerken Tenreyro, "Orta Doğu'daki uzun süreli bir çatışmanın enflasyon üzerinde ek baskılar yaratabileceğini ve büyümeyi yavaşlatabileceğini" uyardı.
Yapay zeka patlamasından faydalanamayan enerji ithalatçısı ülkeler en savunmasız kesim olmaya devam ederken, IMF WEO raporunda bu durumu "çatallı bir görünüm" olarak nitelendirdi.
Rapor, İran'daki savaşın ve yapay zeka teknolojisi patlamasının ikili ekonomik güçlerinin "parçalanmış" bir dünya ekonomisi yarattığını detaylandırdı.
Raporda, "Uzun süren bir savaşın ve kalıcı jeopolitik gerilimlerin yaratacağı olumsuz rüzgarlar, enflasyonist baskıları yeniden canlandırabilir, mali ve dış pozisyonları zorlayabilir ve en çok enerji ithal eden ile düşük gelirli ülkeleri vurabilir" denildi.
Raporda ayrıca, "Aynı zamanda, yapay zekaya ilişkin kar ve verimlilik artışı beklentilerinin yeniden değerlendirilmesi durumunda mevcut teknoloji rüzgarı aniden durabilir, bu da yatırımları zayıflatabilir ve finansal koşulları sıkılaştırabilir" ifadelerine yer verildi.
IMF'nin dünya ekonomisine yönelik bölünmüş bakışı, spesifik projeksiyonlarında da açıkça görüldü.
Tahran'ın Washington'ın Körfez'deki müttefiklerini hedef alması nedeniyle İran savaşına doğrudan maruz kalan Orta Doğu ve Orta Asya bölgesi için IMF, 2026 yılında yüzde 0,3'lük bir ekonomik daralma öngördü.
Suudi Arabistan, öngörülen büyümedeki en sert düşüşlerden birini yaşadı; IMF yüzde 3,3'lük bir daralma öngörerek tahmininde 5,0 yüzde puanlık bir kesintiye gitti.
IMF, savaş sona erdiğinde bölgenin hızla toparlanmasının beklendiğini, ancak bunun ne zaman gerçekleşeceği konusunda yüksek belirsizliğin devam ettiğini belirtti.
Gelişmiş ekonomilerde ise yapay zeka patlaması ve diğer faktörlerin körüklediği büyüme güçlü kalmaya devam etti.
Dünyanın gelişmiş ekonomilerinin 2026 yılında yüzde 2,1 büyümesi öngörülürken, Tayvan ve Güney Kore gibi yapay zeka tedarik zincirinde yer alan ülkelerin çok daha yüksek rakımlar kaydetmesi bekleniyor.
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin'deki büyümenin, ağırlıklı olarak zayıf iç talep nedeniyle bu yıl 0,5 yüzde puan yavaşlayarak yüzde 4,5 olması bekleniyor, dedi IMF.
Küresel enflasyonun, İran savaşı ve yapay zeka faktörlerinin etkisiyle 2026 yılında yüzde 4,7'ye yükselmeye devam edeceği öngörüldü.