IMF, yapay zeka patlamasından faydalanamayan ve net enerji ithalatçısı konumundaki düşük gelirli ülkelerin, mevcut enerji fiyatı şokuna karşı en kırılgan kesim olduğunu uyardı.
Bangkok – Uluslararası Para Fonu salı günü yaptığı açıklamada, düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerin İran savaşının tetiklediği enerji şokunun orantısız etkileriyle başa çıkmaya çalıştığını, birçoğunun harcamaları kısmaktan veya potansiyel olarak borç yapılandırmasıyla karşı karşıya kalmaktan başka “çaresinin olmadığını” bildirdi.
Kuruluşun Bangkok’taki Yıllık Toplantıları kulisinde AFP’ye konuşan IMF Araştırma Departmanı Müdür Yardımcısı Petya Koeva Brooks, ağır borç yükü altındaki petrol ithalatçısı ülkelerin enerji şokunun en ağır darbesini aldığını ve vatandaşlarını kriz boyunca destekleme konusunda zorlu tercihlerle karşı karşıya kaldığını söyledi.
Brooks, “Ne yazık ki, küresel ekonominin üst üste maruz kaldığı şokların ardından borç seviyeleri oldukça arttı ve aynı zamanda enflasyon bir sorun haline geldi” dedi.
ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş Orta Doğu’yu çatışmanın içine sürüklerken, Tahran’ın misilleme eylemlerinin Washington’ın Körfez’deki müttefiklerini hedef alması ve petrol ile gaz tedarikini daraltması küresel enerji fiyatlarını tırmandırdı.
Bu fiyatlar diğer mallara da yansımaya başlarken, kriz aynı zamanda hayati önem taşıyan gübre tedarikini de olumsuz etkiliyor.
IMF, krizin ardından ülkelere dar kapsamlı ve hedef odaklı sübvansiyonlar sunmaları çağrısında bulunurken, tüm hükümetlere salgından bu yana geçen yıllarda yaşanan ekonomik şoklarla mücadelenin ardından mali tamponları yeniden oluşturma ve artan borç sorununu ele alma tavsiyesinde bulundu.
Koeva Brooks, “Mesajlarımız aslında çoğu ülke için geçerli olmakla birlikte, en kırılgan ülkeler için yapılması gereken ödünleşimler ve tercihler çok daha zordur” dedi.
IMF’nin salı günü yayımlanan Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, net petrol ithalatçısı olan ve devam eden yapay zeka teknolojisi yatırım patlamasından mahrum kalan düşük gelirli gelişmekte olan ülkeleri, İran savaşından kaynaklanan şoklara karşı en kırılgan kesim olarak tanımladı.
Brooks, “En kırılgan olan bu ülkelerde tüketim sepeti enerji ve gıda ağırlıklıdır; dolayısıyla durum gerçekten çok ama çok daha zor” dedi.
“Ancak ne yazık ki başka bir çare yok.”
Kıdemli IMF yetkilisi, “birçok” düşük gelirli ülkenin borç krizinde olduğunu veya buna çok yakın olduğunu belirterek, bu ülkelerin sorunu çözememeleri durumunda borç yapılandırmasına gitmeleri gerektiğini sözlerine ekledi.
Brooks, “Borcun sürdürülebilir olmadığı durumlarda, o borcu çözmek ve düzenli ile zamanında bir yapılandırma gerçekleştirmek beklemekten her zaman daha iyidir; çünkü ilerleyen süreçte yapılandırmanın maliyeti çok daha yüksek olacaktır” dedi.
IMF, Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nda, büyük ölçüde yapay zeka bağlantılı yatırımlar ve ekonomik faaliyetlerden destek alan gelişmiş ekonomilerin öncülüğünde 2026 yılı küresel büyüme tahminini yukarı yönlü revize etti.
Büyüme sonuçları, ekonomilerin savaşa ne ölçüde maruz kaldıklarına ve yapay zeka tedarik zincirlerine entegre olup olmadıklarına bağlı olarak ülkeler arasında son derece dengesiz bir seyir izledi.
Dünyanın gelişmiş ekonomilerinin 2026 yılında yüzde 2,1 oranında büyüyeceği tahmin edilirken, Tayvan ve Güney Kore gibi yapay zeka tedarik zincirinde yer alan ülkelerin bundan çok daha yüksek rakamlar kaydedeceği öngörüldü.
Koeva Brooks AFP’ye yaptığı açıklamada, yapay zeka yatırım faaliyetlerinin yavaşlaması durumunda küresel ekonominin “yalnızca ABD gibi gelişmiş ülkelerde değil, ticaret bağlantıları aracılığıyla Asya’da da üretim üzerinde olumsuz bir etki göreceğini” söyledi.
IMF’nin en kötü senaryosuna göre —yapay zekanın vaat edilen verimlilik artışlarını sağlayamaması durumunda— 2028 yılı küresel GSYİH tahminleri yüzde 0,4 oranında düşecektir.
Climate-re