Uluslararası Para Fonu (IMF) Salı günü yaptığı uyarıda, düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerin İran savaşının tetiklediği enerji şokunun orantısız etkileriyle başa çıkmaya çalışırken, harcamalarını kısmak ya da olası bir borç yapılandırmasıyla yüzleşmek dışında “başka bir seçeneklerinin olmadığını” belirtti.
Kuruluşun Bangkok'taki Yıllık Toplantıları marjında AFP'ye konuşan IMF Araştırma Departmanı Müdür Yardımcısı Petya Koeva Brooks, ağır borç yükü altındaki petrol ithalatçısı ülkelerin enerji şokunun en ağır darbesini aldığını ve vatandaşlarını kriz boyunca destekleme konusunda zorlu tercihlerle karşı karşıya kaldığını söyledi.
Brooks, “Ne yazık ki, küresel ekonominin üst üste aldığı şokların ardından borç seviyeleri oldukça arttı ve aynı zamanda enflasyon bir sorun haline geldi” dedi.
ABD'nin İran'a yönelik savaşı Orta Doğu'yu çatışmanın içine sürüklerken, Tahran'ın misilleme eylemlerinin Washington'ın Körfez'deki müttefiklerini hedef alması ve petrol ile gaz arzını kısıtlaması küresel enerji fiyatlarını tırmandırdı.
Bu fiyatlar diğer mallara da yansımaya başlarken, kriz aynı zamanda hayati önem taşıyan gübre arzını da etkiliyor.
IMF, krizin ardından ülkelere dar kapsamlı ve hedef odaklı sübvansiyonlar sunmaları çağrısında bulunurken, tüm hükümetlere salgından bu yana ekonomik şoklarla geçen yılların ardından mali tamponlarını yeniden inşa etmeleri ve artan borç sorununu ele almaları tavsiyesinde bulundu.
Koeva Brooks, “Mesajlarımız aslında çoğu ülke için geçerli, ancak yine de en kırılgan ülkeler için yapılması gereken ödünleşimler ve tercihler çok daha zor” dedi.
IMF'nin Salı günü yayınlanan Dünya Ekonomik Görünümü raporu, net petrol ithalatçısı olan ve devam eden yapay zeka teknolojisi yatırım patlamasından yararlanamayan düşük gelirli gelişmekte olan ülkeleri, İran savaşından kaynaklanan şoklara karşı en kırılgan kesim olarak tanımladı.
Brooks, “En kırılgan olan bu ülkelerde tüketim sepeti enerji ve gıda ağırlıklı olduğundan, durum gerçekten de çok ama çok daha zor” dedi.
“Ancak ne yazık ki başka bir seçenek yok.”
Kıdemli IMF yetkilisi, “birçok” düşük gelirli ülkenin borç krizi içinde ya da bunun eşiğinde olduğunu belirterek, sorunu çözememeleri durumunda borç yapılandırmasına gitmeleri gerektiğini sözlerine ekledi.
Brooks, “Borcun sürdürülebilir olmadığı durumlarda, bu borcu çözmek ve düzenli ile zamanında bir yapılandırma gerçekleştirmek beklemekten her zaman daha iyidir; çünkü ilerleyen süreçte yapılandırmanın maliyeti çok daha yüksek olacaktır” dedi.
IMF, Dünya Ekonomik Görünümü raporunda, büyük ölçüde gelişmiş ekonomilerin yapay zeka bağlantılı yatırımlar ve ekonomik faaliyetlerden aldığı ivmeyle 2026 yılı küresel büyüme tahminini yukarı yönlü revize etti.
Büyüme sonuçları, ekonomilerin savaşa ne ölçüde maruz kaldıklarına ve yapay zeka tedarik zincirlerine entegre olup olmadıklarına bağlı olarak ülkeler arasında oldukça dengesiz seyretti.
Dünyanın gelişmiş ekonomilerinin 2026'da yüzde 2,1 oranında büyüyeceği tahmin edilirken, Tayvan ve Güney Kore gibi yapay zeka tedarik zincirinde yer alan ülkelerin bundan önemli ölçüde daha yüksek rakamlar kaydedeceği öngörüldü.
Koeva Brooks AFP'ye yaptığı açıklamada, yapay zeka yatırım faaliyetlerinin yavaşlaması durumunda küresel ekonominin “yalnızca ABD gibi gelişmiş ülkelerde değil, aynı zamanda ticaret bağlantıları yoluyla Asya'da da üretim üzerinde olumsuz bir etki göreceğini” söyledi.
IMF'nin en kötü senaryosunda —yapay zekanın vaat edilen verimlilik artışlarını sağlayamaması durumunda— 2028 yılı küresel GSYİH tahminlerinin yüzde 0,4 kadar düşeceği öngörülüyor.
İklimle ilgili riskler bu yılki Dünya Ekonomik Görünümü'nün bir diğer kilit parçasını oluştururken, Koeva Brooks AFP'ye özellikle şiddetli bir El Nino'nun etkilerinin baz