BANGKOK, 13 Ekim (Reuters) - Uluslararası Para Fonu (IMF) Salı günü yaptığı açıklamada, güçlü yapay zeka yatırımlarının Orta Doğu'daki savaşın yarattığı enerji şokunu telafi etmesi sayesinde küresel ekonominin bu yıl %3'lük reel GSYH büyümesini yine de aşmayı başaracağını, ancak aşağı yönlü risklerin arttığını ve daha fazla ülkenin geride kalarak artan borç yüklerine karşı savunmasız hale geldiğini bildirdi.
Petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerinde tutan daha uzun süreli çatışmaya rağmen IMF, Temmuz ayında öngördüğü %3,0'lük orandan hafif bir artışla 2026 yılı küresel büyüme tahminini %3,1 olarak öngörüyor.
Küresel Ekonomik Görünüm (WEO) tahmini, küresel ekonomi ve finans liderlerinin IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları için Bangkok'ta bir araya geldiği sırada yayımlandı. Bu tahmin, Nisan ayında yayımlanan en iyimser senaryo ile hemen hemen aynı seviyede seyretse de, 2025 yılı küresel büyüme oranı olan %3,5'in altında kalıyor.
IMF, 2027 yılı için küresel büyümenin %3,4 olacağını öngörüyor; bu oran Temmuz ayı tahminiyle aynı kalırken, Nisan ayına göre 0,2 puanlık bir artışa işaret ediyor.
Bu hafif iyileşme büyük ölçüde yapay zeka altyapısına yapılan sürekli güçlü yatırımlardan kaynaklanıyor. Bu durum, yapay zeka platformları inşa eden keyfi gelişmiş ekonomiler ile özellikle bu hafta toplantılara ev sahipliği yapan Tayland'ın yanı sıra Güney Kore, Malezya ve Meksika gibi yapay zeka donanımı tedarik eden ülkeler için büyüme yukarı yönlü revizyonları tetikledi.
IMF'in yeni baş ekonomisti Silvana Tenreyro muhabirlere yaptığı açıklamada, "Küresel ekonomi dirençli olduğunu kanıtladı, ancak bu direnç baskı altında ve büyümeye yönelik riskler aşağı yönlü eğilim gösteriyor" dedi.
Tenreyro sözlerini şöyle sürdürdü: "Orta Doğu'daki uzun süreli bir çatışma, enflasyon üzerinde ek baskılar yaratabilir ve büyümeyi yavaşlatabilir. Mali beklentilerin kötüleşmesi, yapay zekanın karlılığının yeniden değerlendirilmesi ve aşırı hava olayları görünümü daha da zayıflatabilir."
IMF'in araştırma müdür yardımcısı Petya Koeva Brooks, Reuters'a verdiği bir röportajda, ülkelerin ve şirketlerin rezervleri tüketerek, diğer tedarikçi ve enerji kaynaklarını ikame ederek ve petrol talebini kısarak petrol fiyatı şokunu hafifletmek için hızla harekete geçtiğini belirtti. Brooks, bu önlemler almasaydı küresel büyümenin bu yıl %2,5'e gerileyeceğini, ancak savaş uzadıkça bu önlemlerin etkisinin azaldığını ifade etti.
IMF, yapay zekadan yararlanan ülkeler ile bu sürecin dışında kalanlar arasındaki uçurumun giderek büyüdüğüne dikkat çekti. Nisan ayında bu sayı 54 ülkeyi kapsarken, bugün küresel büyümenin %95'ini yalnızca 32 ülke sırtlıyor.
Nisan ayındaki tahminlerin yayımlanmasından bu yana ekonomilerin %47'sini aşağı yönlü revize eden IMF için, aşağı yönlü büyüme revizyonları daha yaygın hale geldi. Bunlar arasında yapay zeka değer zincirlerinin dışındaki bazı enerji ithalatçısı ülkeler de yer alıyor.
Revizyonlardan en çok etkilenenler, ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüği savaştan doğrudan etkilenen Körfez ülkeleri oldu. Suudi Arabistan'ın GSYH'sinin Temmuz ayında öngörülen %1,7'lik büyümenin aksine bu yıl %3,3 daralacağı tahmin ediliyor.
İran, Irak, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de derin resesyonlara girmesi bekleniyor; 2026 yılındaki daralmaların sırasıyla %7,6, %16, %16,7, %15,6 ve %3,9 olması öngörülüyor.
ABD DÜZ SEYREDİYOR, AVRUPA'DA İYİLEŞME VAR
Başlıca ekonomiler arasında IMF, ABD'nin 2026 ve 2027 yılları için büyüme oranını %2,3 olarak öngördü. Bu oran bu yıl için değişmezken, gelecek yıl için 0,1 puan yukarı yönlü revize edildi. ABD ekonomisinin güçlü özel tüketim, vergi indirimleri ve yapay zeka yatırımlarıyla desteklenmesi bekleniyor, ancak yapay zekanın sağladığı ivme büyük ithalat içeriği nedeniyle dengelenecek.
Avro Bölgesi'nin 2026 büyüme tahmini, yapay zeks yatırımlarındaki güçlenme, Almanya'daki kimyasal üretim gibi yapay zeka değer zincirlerine katılım ve AB ülkelerindeki artan savunma harcamaları nedeniyle Temmuz ayındaki %0,9'dan %1,1'e yükseltildi. İngiltere'nin 2026 yılı büyüme tahmini de Temmuz ayına göre 0,3 puan yukarı revize edildi.