Puna tuzlalarında; Jujuy, Salta ve Catamarca arasında manzara hiç değişmez. Yoğun mavideki havuzlar, tuzun beyazı ve tepelerin kahverengi tonlarıyla kontrast oluşturur. Orada, artık bir vaat olmaktan çıkıp somut bir dolar kaynağına dönüşen bir mineral olan, “beyaz altın” adıyla bilinen lityum üretilir. Bakır, büyük projelerinin kâğıt üstünden üretime geçmesini hâlâ beklerken, lityum şimdiden büyük ölçekte ihraç ediliyor.
Hükümet bu minarele kendine ait bir rapor ayırdı. Madencilik Sekreterliği bu ay, lityumu “lityum-iyon batarya çağındaki yıldız element” olarak tanımlayan ve kullanım alanlarından ülkedeki proje portföyüne kadar her şeyi ele alan 29 sayfalık “Lityum Piyasası. Uluslararası Görünüm ve Arjantin İçin Üretim Beklentileri” başlıklı bir belge yayımladı.
Bu yılki rakamlar bu konumu doğruluyor. Madencilik Sekreterliği'ne göre, ocak ve ağustos ayları arasında lityum ihracatı 1,467 milyar dolara ulaşarak 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 191 oranında arttı. Satışların 2024'e göre yüzde 42 arttığı geçen yılın tamamındaki 914 milyon dolarlık satış hacmi, sekiz ay gibi kısa bir sürede aşıldı. Lityum, madencilik sektörünün ihraç ettiği her dört dolardan birini karşılıyor ve altının ardından en çok satılan ikinci mineral konumunda.
Bu sıçramanın iki motoru bulunuyor. Birincisi, yılın başından bu yana miktarların yüzde 56,8 oranında artmasıyla birlikte daha fazla ihracat yapılıyor. İkincisi ise fiyat, 2025 ortalarında son beş yılın en düşük seviyesine geriledikten sonra toparlandı. 2026'nın ilk dokuz ayında lityum karbonatın tonu ortalama 20.141 dolar olarak gerçekleşti; bu rakam geçen yılın aynı dönemindeki 9.173 doların iki katından fazla olsa da, hâlâ 2022'deki rekor ortalamanın yalnızca üçte birine denk geliyor. Mayısta 2024'ün ocak ayından bu yana görülen en yüksek seviye olan 22.250 dolara dokunan fiyat, eylül ayında Avustralya'daki üretim artışı ve Çin'deki stokların yükselmesi beklentisiyle yüzde 6,3 düşerek 18.080 dolara geriledi.
Lityum, mevcut en hafif metaldir ve devasa bir enerji depolama kapasitesine sahiptir; bu özellik onu cep telefonlarının, bilgisayarların ve her şeyden önemlisi elektrikli otomobillerin bataryalarında kilit konuma getirmiştir. Aynı zamanda cam, seramik ve endüstriyel greslerde de kullanılmaktadır. Geçtiğimiz yıl elektrikli araçlar küresel talebin yüzde 52,3'ünü oluştururken; güneş ve rüzgar enerjisi santrallerinin elektriğini güneş ve rüzgar olmadığında kullanılmak üzere saklayan büyük bataryalarda depolama ise yüzde 24,3'lük bir paya sahip oldu.
S&P Global'in projeksiyonlarını baz alan resmi rapora göre, küresel talep 2025 yılında 1,5 milyon ton Lityum Karbonat Eşdeğeri (LCE) seviyesindeyken, 2035'te 3,5 milyon tona yükselecek. Arz bu hızda büyümeyecek ve 2033 yılından itibaren piyasa fazladan açığa geçecek. Alıcı neredeyse tek bir ülkeden ibaret. Çin, rafinasyon ve batarya üretimi orada yoğunlaştığı için 2025 yılında Arjantin lityumunun yüzde 81,1'ini aldı. Raporun kendisi de bu bağımlılığın yerel endüstriyi baskın tek bir alıcının ticaret politikası değişikliklerine karşı açıkta bıraktığı konusunda uyarıyor.
Lityumun Haritası: Arjantin, dünya lityum rezervlerinin yüzde 12'sine (23 milyon ton) ve tespit edilen kaynakların yaklaşık yüzde 21'ine sahip. Dünyanın beşinci büyük mineral üreticisi ve çıkardığı her şeyi ülkede işlediği için lityum karbonat üretiminde üçüncü sırada yer alıyor. Başlıca yataklar Jujuy (Cauchari-Olaroz ve Olaroz), Salta Punasu (Pozuelos-Pastos Grandes, Centenario-Ratones, Sal de Oro ve Rincón) ve Catamarca'nın batısında (Fénix, Kachi ve Tres Quebradas) bulunuyor. 2025 yılında faaliyette olan yedi proje