Şimdiye kadarki olaylar: Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ın istifasını ve SIR'ın geri alınmasını talep eden protesto için Jantar Mantar'a ulaşmaya çalışan 5.000'den fazla protestocu arasında çok sayıda aktivist ve öğrenci Delhi Polisi tarafından gözaltına alındı. Delhi'deki protestoların öncesinde polis teşkilatı tarafından protestoculara yönelik ülke çapında bir baskı dalgası yaşandı. Delhi polisi tarafından gözaltına alınan ve sert muameleye maruz kalanlar arasında çeşitli siyasi kesimlerin liderleri, eski Başbakanlar, Muhalefet Lideri, avukatlar, gazeteciler ve bildirildiğine göre protestonun bile parçası olmayan kişiler vardı. Polis, protesto başlamadan önce temsilcilerin ikametgahlarında ve protesto alanına giden güzergahta insanları gözaltına aldı. Ancak Yüksek Mahkeme Pazar günü (11 Ekim 2026), Merkez Hükümet ve Delhi Polisine, "kamu düzeni ve güvenliğine tabi olmak kaydıyla" insanların serbest dolaşımını sağlama talimatı verdi.
Bu durum, önleyici gözaltının ne olduğunu, nasıl uygulanabileceğini ve nasıl uygulamaya konulduğunu anlamayı gerektirmektedir.
‘Önleyici gözaltı’, bir kişinin mahkeme tarafından yargılanmadan veya hüküm giymeden gözaltına alınmasını ifade eder. Önleyici gözaltının temel amacı, bir bireyi geçmişteki bir suçtan dolayı cezalandırmak değil, gelecekte bir suç işlemesini önlemektir.
Önleyici gözaltı yetkisi, yetkililer tarafından kamu düzeni, devlet güvenliği ve hukukun üstünlüğü gerekçeleriyle kullanılabilir.
1980 tarihli Ulusal Güvenlik Yasası (NSA), hükümetin bir kişinin faaliyetlerinin Hindistan'ın savunmasına, Hindistan'ın yabancı devletlerle ilişkilerine veya devletin güvenliğine zarar verdiğine kanaat getirmesi durumunda önleyici gözaltına izin verir.
BNSS'nin (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita) 163. maddesi, kendinden önceki kanun olan 1973 tarihli Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 144. maddesinin ruhunu büyük ölçüde korumaktadır. Bu madde; bir Sulh Hakimine (District Magistrate), Bölge Sulh Hakimine veya Eyalet Hükümeti tarafından özel olarak yetkilendirilmiş herhangi bir Yürütme Hakimine, işlem yapmak için yeterli gerekçe olduğunda ve acil önlem veya hızlı bir çare arzu edildiğinde emir verme yetkisi verir. Temel amaç; yasal olarak çalışan herhangi bir kişiye yönelik engelleme, rahatsızlık veya zararı, insan hayatına, sağlığına veya güvenliğine yönelik tehlikeyi, kamu huzurunun bozulmasını, bir isyanı veya kavgayı önlemektir. Bu hüküm, geçmiş fiilleri cezalandırmaktan ziyade potansiyel zararları önlemek için tasarlanmış önleyici niteliktedir. Hakim, etkilenen taraflara önceden bildirimde bulunulmasa bile acil bir emri gerektiren bir durum olduğundan emin olmalıdır.
Bu yetki olağanüstüdür ve normal kolluk kuvvetleri sürecinin derhal zararı önlemede çok yavaş kalabileceği durumlar için tasarlanmıştır. Emir, dayanıldığı maddi gerçekleri açıkça belirtmeli, şeffaflığı sağlamalı ve olası itirazlar için gerekçe sunmalıdır.
Ayrıca, BNSS Madde 163 kapsamındaki emirler, Yüksek Mahkemelerin denetim yetkileri (örn. BNSS Madde 401) veya dava (writs) yetkileri (Anayasa Madde 226/227) uyarınca yargı denetimine tabidir. Yüksek Mahkeme, Babulal gibi davalarda...