Orman yangınlarından çıkan duman atmosfere yayıldığında, insanlar maruziyeti en aza indirmek için kapalı alanlarda sığın arayabilirler. Ancak yaban hayatı için bu koruma o kadar kolay değildir. Özellikle uzak bölgelerde yaşayan hayvanların yangınlardan nasıl etkilendiğine dair bilim insanlarının bilgisi oldukça sınırlıdır.
Colorado Eyalet Üniversitesi'nden araştırmacılar, yaban hayatının konum ve fizyolojik verilerini kaydeden sistemlerle birleştirilebilen bir hava kalitesi takip cihazı geliştirdi. Amaç, orman yangını dumanının yaban hayvanlarının sağlığını ve davranışını nasıl etkilediğini araştırmaktır.
'Smokelogger' (duman kaydedici) adı verilen cihaz, dünya çapındaki yaban hayatı araştırmacılarının bugüne kadar incelenemeyen soruları yanıtlamasına ve yaban hayatını daha iyi korumaya katkı sağlayacak veriler toplamasına olanak tanıyan açık kaynaklı bir araçtır. Cihazın tasarımı ve yazılımı artık serbestçe erişilebilir durumdayken, araştırmanın ilk sonuçları "Methods in Ecology and Evolution" adlı bilimsel dergide yayımlandı.
Projeyi, ABD Orman Servisi'nden yaban hayatı ekoloğu Mark Dittmer ve aynı üniversitede doktora sonrası araştırmacı olan Adam Parlin ile birlikte yöneten üniversite profesörü George Wittemyer, "Orman yangınları artık Kuzey Amerika'da kronik bir sorun haline geldi. Hepimiz hava kalitesini haftalarca düşürebilen o devasa duman bulutlarını görüyoruz" dedi.
Wittemyer sözlerini şöyle sürdürdü: "Yaban hayvanlarının duman maruziyetine göre davranışlarını nasıl uyarladıklarını anlamakla ilgileniyoruz. Bugüne kadar bunu belirlemek mümkün olmamıştı."
George Wittemyer, orman yangınlarının sıklık, alan ve yoğunluk olarak artmasıyla birlikte, hava kalitesini uzun süreler boyunca olumsuz etkileyen duman bulutlarının yaban hayatı için ek bir stres faktörü oluşturduğunu açıkladı. Aynı zamanda uzak bölgelerde hava kalitesi nadiren sistematik olarak takip edilmektedir.
Araştırma ekibinin geliştirdiği küçük ve ekonomik cihaz, hayvanların taktığı tasmalara takılarak soludukları tehlikeli partiküllerin konsantrasyonunu kaydedebiliyor.
Üniversitenin Balıkçılık, Yaban Hayatı ve Koruma Biyolojisi Bölümü'nde doktora sonrası araştırmacı olarak çalışırken cihazı tasarlayan Parlin, "Orman yangını dumanının hayvanların doğal ortamlarındaki davranışları üzerindeki etkileri hakkında, özellikle de yoğun duman maruziyeti dönemlerinde serbest hareket eden yaban hayatının nasıl tepki verdiği konusunda nispeten çok az şey biliyoruz" dedi.
Parlin ayrıca, "Bu cihaz bize, dumanın etkilerini bizzat hayvanların perspektifinden anlama, örneğin artan duman konsantrasyonu olayları sırasında sığınak buldukları bölgeleri tespit etme imkanı veriyor. Elde edilen bulgular, yaban hayatının korunması ve yönetilmesi için kullanılabilir veriler sunabilir" diye ekledi.
Yaban hayatı çalışmaları, özellikle hayvanların yakalanması, takip tasmalarının takılması ve yeniden yakalanmasını içerenler, önemli kaynaklar gerektirir. Bu çalışmaların birçoğunda kalp atış hızı gibi sağlık verileri ile coğrafi veriler halihazırda kaydedilmektedir.