Tiraspol otobüs terminalinde, şehrin geri kalanında görülmeyen alışılmadık bir hareketlilik var. Her sabah binlerce insan eski Sovyet ülkelerinin minibüsleri olan marshrutkelere biniyor, Kişinev'e ulaşıyor ve akşam başkente veya Transdinyester'in diğer yerleşim yerlerine geri dönüyor. Moldova Başbakanı Vasile Tofan'ın aktardığına göre, geçen yıl bu sayı 4 bin iken, bu yıl 44 bine ulaştı.
Transdinyester gerçekten de "zamanın durduğu yer" mi, yoksa Kremlin'e olan bağlılığının arkasında bir şeyler mi hareket ediyor? Sovyetler Birliği'ne demir atmış halde kalan bu tek taraflı bağımsız Rus yanlısı cumhuriyet, Moskova'nın Avrupa'daki son uzantılarından biriydi. Ukrayna'daki savaş her şeyi değiştirdi. Bölge, Ukrayna ve Odesa limanından gelen mal ve insan akışının yanı sıra Rusya ve eski Sovyet coğrafyasındaki pazarlarla olan bağlantılarını sağlayan doğu sınırının kapanmasıyla karşı karşıya kaldı.
Buna, Moldova'nın Batı pazarına doğru başlattığı ivme de ekleniyor. Moldova hükümeti verilerine göre, 2006 yılında bölge Rusya'ya 128,3 milyon euro değerinde mal ihraç ediyordu ki bu rakam, AB'ye giden 56,8 milyon euronun iki katından fazlaydı. 2024 yılına gelindiğinde tablo tersine dönmüş, ihracatın %83'ü doğrudan Avrupa pazarına yönelmişti. 2026'nın ilk altı ayında ise AB, ihracatın %76,9'unu ve ithalatın %41,5'ini oluşturdu. Kısacası, ticari düzlemde Tiraspol artık çoğunlukla batıya bakar ve dış işlemleri Moldova gümrük sisteminden geçerken gerçekleşiyor. Kişinev'in Tiraspol mallarına uyguladığı gümrük vergilerine atıfta bulunan Tofan, "Sanırım işin özünde sadece ekonomik entegrasyon var; mali politikamızla izlediğimiz şey bu ve o bölgenin ekonomisi çökerken yaşanan şey de tam olarak bu" diyor.
Tiraspol'e gelen yeni turist akışının ilgisini çekmek için tanklar ve hatıra eşyalarının yanı sıra Lenin ve halk kahramanlarının heykelleriyle birlikte Devrim tabelaları da orada duruyor. Ancak ülkede sosyalizmden geriye çok az şey kalmış durumda. Yüksek Sovyet, cumhurbaşkanı ve hükümet, Sheriff grubunun uyguladığı devasa nüfuzla birlikte varlığını sürdürüyor. "Cumhurbaşkanının hiçbir hükmü yok, karar veren Bay Sheriff." Tercümanımız Svetlana - adı takma addır - 1993 yılında kurulmuş olan konglomeratanın müstesna ve görünmez sahibi Viktor Gușan'ın adını asla ağzına almıyor. Ancak buradaki daha genç insanlar, süpermarketleri, akaryakıtı, telekomünikasyonu, medyayı, inşaatı ve hatta 2021'de Real Madrid'i Tiraspol girişindeki görkemli stadyumuyla 2-1 yenen Sheriff Tiraspol futbol kulübünü kontrol eden "her şeyi denetleyen oligarkları" hakkında kötü konuşmaktan korkmuyorlar. "Bu kadar parayı nasıl kazandığı bilinmiyor." Genel merkezinin parıl parıl parlayan binası tüm gücünü gözler önüne seriyor.
"Ona sadece başkent olduğu için şehir diyoruz, yoksa hiçbir şeyin olmadığı kocaman bir köy burası." Geniş bulvarlar, mermer anıtlar ve Tiraspol'ün kurucusu Rus generali Aleksandr Suvorov ile Büyük Katerina'nın bronz heykelleri, bakımlı çiçek tarhları ve parklar arasında birbirine bakıyor. Merkezde şehir, düzen ve ihtişam sergiliyor. Ancak ara sokaklarda ana bulvarlar yerini döküntü binalara bırakıyor. Ve geceleri Tiraspol, sokak kölgelerinin ve başıboş köpeklerin mesken tuttuğu, büyük kısımları tamamen karanlıkta kalan, sessiz ve biçimsiz bir hayalet şehre dönüşüyor. Geriye kalan o birkaç genç nehir kenarında toplanıyor, bazıları ellerinde oltalarla şansını deniyor, bazıları ise nehrin hain sularında serinliyor. "Onlar pref...